Khoảng năm: 1778 – 1945
36 bài
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Năm 1785 Nguyễn Ánh cử hoàng tử Cảnh cùng giám mục Bá Đa Lộc sang Pháp cầu viện; hiệp ước ký ngày 28/11/1787 không được thi hành. Bài tóm lược chuyến đi, điều khoản, lý do thất bại, hai cách kể về tàu Cybèle và những đánh giá khác nhau.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Gia Định thành thông chí (Gia Định thông chí) là bộ địa chí sáu quyển của Trịnh Hoài Đức, dâng vua Minh Mạng năm 1820, viết về vùng Nam Bộ đầu thế kỷ XIX. Bài tóm lược nội dung từng quyển, vấn đề tên sách, bản chép tay, các bản dịch và những chỗ nguồn còn khác nhau.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáoThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Bửu Sơn Kỳ Hương (1849, Đoàn Minh Huyên) và Tứ Ân Hiếu Nghĩa (Ngô Lợi) là hai tôn giáo nội sinh ở vùng Thất Sơn, An Giang, lấy Phật giáo làm gốc, chủ trương "tu nhân – học Phật" và báo bốn ân. Bài nêu giáo lý, cách thờ tự và hiện trạng.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Cửu đỉnh là chín đỉnh đồng do vua Minh Mạng cho đúc năm 1835–1837, đặt ở sân Thế Miếu (Huế), có 162 họa tiết chạm nổi. Bài nêu việc đúc đỉnh, các hình khắc, cách hiểu ý nghĩa, các mốc ghi nhận và chỗ các nguồn ghi khác nhau.
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Chùa Vĩnh Tràng ở Mỹ Phong (Tiền Giang cũ, nay thuộc Đồng Tháp) là ngôi chùa Nam Bộ pha trộn kiến trúc Á – Âu với cổng tam quan ghép sành sứ, bộ bao lam bát tiên cưỡi thú và nhiều tượng Phật; di tích quốc gia từ năm 1984.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Triều Tây Sơn chủ trương dùng chữ Nôm trong hành chính, giáo dục, thi cử: Chiếu lập học, Viện Sùng Chính dịch sách Hán ra Nôm, khoa thi Hương 1789. Bài nêu các nguồn và những điểm chênh lệch giữa chúng.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Kim Vân Kiều tân truyện do nhà Liễu Văn Đường khắc ván năm 1866 được xem là bản Kiều Nôm in cổ nhất còn lại. Bài nêu lần tìm thấy năm 2004 ở Nghệ An với hai lời kể khác nhau, việc xuất bản, ba dòng bản Kiều Nôm và cách đọc lại một số chữ Nôm.
Danh mục: Trang phụcThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Áo Nhật Bình là áo cung đình của hậu phi triều Nguyễn, cổ chữ nhật, hoa văn phượng. Năm 2022 một chiếc áo Nhật Bình và một mũ quan đại thần, đấu giá ở Tây Ban Nha tháng 10/2021, được hiến tặng cho Huế; giám định xếp niên đại cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Thành Hoàng Đế ở An Nhơn (nay thuộc Gia Lai, trước là Bình Định) được Nguyễn Nhạc mở rộng từ năm 1776 trên nền thành Đồ Bàn của Chăm Pa và làm kinh đô Tây Sơn. Bài nêu ba vòng thành, các số đo và niên đại lệch giữa nguồn, hiện trạng di tích quốc gia.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Lăng Minh Mạng (Hiếu Lăng) ở Huế do vua Minh Mạng chọn đất từ khoảng năm 1827 và khởi công năm 1840; vua Thiệu Trị hoàn tất đầu năm 1843. Bài nêu bố cục, các mốc xây dựng và những chỗ nguồn ghi khác nhau: ngày khởi công, nhân lực, diện tích.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Tháng 3 năm Minh Mạng thứ 19 (1838), vua Minh Mạng xuống dụ đổi quốc hiệu Việt Nam thành Đại Nam, kèm lệnh không dùng hai chữ Đại Việt; quốc hiệu này dùng đến năm 1945. Bài nêu lời dụ, chỗ các nguồn ghi ngày và số liệu khác nhau, cách gọi thông dụng và đề nghị đổi sang Đại Hóa năm 1877.
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Năm 1804, sau khi nhà Thanh không chấp thuận tên Nam Việt và đề nghị hai chữ Việt Nam, vua Gia Long làm lễ cáo Thái Miếu và ban chiếu đặt quốc hiệu Việt Nam. Bài nêu bối cảnh bang giao, ngày tháng theo Đại Nam thực lục, và tranh luận về cái tên có trước năm 1804.
1771 – 1778
Ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ dấy binh ở Tây Sơn thượng đạo; năm 1778 Nguyễn Nhạc xưng hoàng đế ở thành Đồ Bàn.
Gia Lai
tháng 1 năm 1785
Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút
Nguyễn Huệ phục kích trên sông Tiền, đánh tan quân Xiêm do Nguyễn Ánh cầu viện.
Đồng Tháp
22/12/1788
Trước tin quân Thanh chiếm Thăng Long, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế ở núi Bân (Phú Xuân), lấy niên hiệu Quang Trung rồi tiến quân ra Bắc.
Huế
30/1/1789
Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa
Quân Tây Sơn đánh tan quân Thanh ở Ngọc Hồi, Đống Đa và tiến vào Thăng Long đúng mùng 5 Tết Kỷ Dậu.
Hà Nội
1802
Nguyễn Ánh lên ngôi, lập triều Nguyễn
Nguyễn Ánh lên ngôi ở Phú Xuân, lấy niên hiệu Gia Long, rồi đánh ra Bắc, thống nhất đất nước từ Bắc vào Nam.
Huế
1804
Vua Gia Long đặt quốc hiệu Việt Nam, lần đầu tiên tên gọi này được dùng làm quốc hiệu chính thức.
1815
Bộ luật của triều Nguyễn (Luật Gia Long) biên soạn từ năm 1811, ban hành năm 1815.
1819 – 1824
Triều Nguyễn huy động hàng vạn dân phu đào kênh Vĩnh Tế nối Châu Đốc với Hà Tiên, phục vụ giao thông, thủy lợi và phòng thủ biên giới.
An Giang
1831 – 1832
Vua Minh Mạng bỏ Bắc thành, Gia Định thành, chia cả nước thành 30 tỉnh và phủ Thừa Thiên, thống nhất bộ máy hành chính.
1838
Vua Minh Mạng đổi quốc hiệu Việt Nam thành Đại Nam; quốc hiệu này dùng đến cuối triều Nguyễn.
