35 bài
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Mẫu Thượng Ngàn là vị Thánh Mẫu cai quản Nhạc phủ (miền rừng núi) trong tín ngưỡng Tứ phủ. Bài nêu vị trí trong điện thần, các bản truyền thuyết khác nhau, ba trung tâm thờ lớn (Đông Cuông, Bắc Lệ, Suối Mỡ) và lễ hội đền Đông Cuông.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Bà Ngũ Hành là nhóm năm nữ thần ứng với Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, được thờ phổ biến ở Nam Bộ nhưng mờ nhạt ở miền Bắc và miền Trung. Bài nêu số liệu miễu, giả thuyết tiếp biến Việt – Hoa của Lê Công Lý, các miếu ven biển Đông Nam Bộ và xu hướng hỗn dung.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tứ bất tử thường được hiểu là bốn vị thánh Tản Viên, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử và Liễu Hạnh. Bài nêu biểu tượng của từng vị, việc vị thứ tư từng thay đổi trong các thư tịch và cuộc tranh luận về chỗ dựa thư tịch của thuật ngữ, trong đó có cuốn Hội Chân Biên.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tứ Pháp (Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện) là tín ngưỡng thờ mây, mưa, sấm, chớp của cư dân nông nghiệp vùng Dâu, hòa Phật giáo với tục thờ Mẫu. Bài nêu truyền thuyết Man Nương, các lần cầu đảo thời Lý, hội chùa Dâu và bộ tượng bảo vật quốc gia.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tục thờ nhà Trần hướng tới Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, được thánh hóa thành Cửu Thiên Vũ Đế. Bài trình bày quá trình thánh hóa, hệ thống các vị thánh nhà Trần, truyền thuyết Phạm Nhan, quan hệ với tục thờ Mẫu và nghi lễ Thượng đồng.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Cá Ông là vị thần cứu nạn của ngư dân từ Trung Bộ đến Nam Bộ. Bài nêu các giả thuyết nguồn gốc (Chăm, Việt, Phật giáo), dấu vết trong thư tịch và sắc phong triều Nguyễn, kiến trúc lăng Ông ở Nam Bộ và tục thờ cá ở Thanh Hóa.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Thiên Hậu (Ma Tổ) là nữ thần bảo hộ người đi biển, theo người Hoa vào Nam Bộ từ khoảng nửa sau thế kỷ XVII và được thờ ở các hội quán, miếu. Bài nêu truyền thuyết, các bang và hội quán, lễ vía 23 tháng 3, rước kiệu rằm tháng Giêng và vai trò xã hội theo nguồn.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Bà Đen là vị thần chủ của núi Bà Đen (Tây Ninh), nơi giao thoa tín ngưỡng Khmer, Chăm, Việt. Bài nêu ba huyền tích về Bà, các lớp văn hóa trong hình tượng Linh Sơn Thánh Mẫu, các điểm thờ ở chùa trên núi và việc Lễ vía Bà được công nhận di sản quốc gia.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Bài nêu các ý kiến khác nhau về thời điểm và đường du nhập của đạo Phật, vai trò của Luy Lâu, các thiền phái, sự thịnh suy qua thời Đinh – Lê – Lý – Trần, Lê – Nguyễn, phong trào chấn hưng thế kỷ XX và Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáoThời kỳ: Cận hiện đại
Hệ phái Khất sĩ do Tổ sư Minh Đăng Quang khai sáng năm 1944 ở Nam Bộ, dung hợp Nam tông và Bắc tông. Bài nêu mốc hình thành, bộ Chơn lý, các giáo đoàn, kiến trúc tịnh xá bát giác và số liệu hiện nay.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Nho giáo vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc, được chủ động tiếp nhận từ thế kỷ X và đạt vị thế độc tôn trong hệ tư tưởng nhà nước thời Lê sơ. Bài nêu các mốc chính, những nét riêng của Nho giáo Việt Nam và các ý kiến khác nhau về việc Nho giáo là học thuyết hay tôn giáo.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Người Chăm theo Islam gồm hai cộng đồng: Bàni (Awal) ở Ninh Thuận, Bình Thuận cũ, hình thành từ cuối thế kỷ XVI và pha tín ngưỡng bản địa, và Chăm Islam chính thống ở Nam Bộ, đông nhất ở An Giang. Bài nêu số liệu theo nguồn và các ý kiến khác nhau về tên gọi.
