Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Tuyên Quang.
Hà Giang (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Tuyên Quang từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
và 6 mục khác
Ngày 26 tháng 3 âm lịch
Phiên chợ giao duyên họp một lần mỗi năm vào 27 tháng 3 âm lịch ở xã Khâu Vai, Mèo Vạc (Hà Giang cũ, nay thuộc Tuyên Quang), gắn với chuyện tình chàng Ba người Nùng và nàng Út người Giáy; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tết cá của người Tày (Mậu Duệ, Yên Minh)
Ngày 9 tháng 9 âm lịch
Tết cá (Tết Khẩu Ràng) của người Tày ở Yên Minh vào ngày 9 tháng 9 âm lịch: cúng tổ tiên bằng món cá chép nuôi trong ruộng lúa, với hội đua cá, bắt cá bằng tay; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tết Khu Cù Tê của người La Chí
Ngày 1 tháng 7 âm lịch
Tết Khu Cù Tê (Tết tháng Bảy) của người La Chí ở Tuyên Quang (Hà Giang cũ) và Lào Cai, với lễ mời tổ tiên về ăn Tết bằng thịt trâu, rượu hoẵng và tiếng trống; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
34 bài
Danh mục: Phong tục vòng đời
Địu là tấm vải có dây dùng cõng trẻ nhỏ sau lưng ở nhiều dân tộc miền núi. Với người Tày, Mông, Ê Đê, địu còn là quà của bà ngoại, của hồi môn, nơi gửi gắm mong ước cho đứa trẻ. Bài dựa trên báo chí địa phương, chưa có nghiên cứu dân tộc học chuyên sâu.
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viếtThời kỳ: Cận hiện đại
Ở Việt Nam hiện có hai bộ chữ Latin cho tiếng Mông: chữ Mông Việt Nam, ban hành theo Nghị định 206/CP ngày 27/11/1961, và chữ Mông quốc tế (RPA) du nhập từ Lào. Bài nêu cách xây dựng, khác biệt kỹ thuật, số liệu khảo sát ở hai bản vùng Tây Bắc và tranh luận về việc chọn bộ chữ.
Danh mục: Trang phục
Phụ nữ Dao Đỏ ở Tuyên Quang, Lào Cai mặc áo chàm thêu chỉ đỏ, yếm, khăn đỏ vấn đầu và đính quả bông len; hoa văn thêu tay theo trí tưởng tượng. Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Dao Đỏ ở Tuyên Quang được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2019.
Danh mục: Trang phục
Phụ nữ Pà Thẻn ở Hà Giang (nay thuộc Tuyên Quang) mặc áo đỏ ghép vải đen - trắng, váy ống xếp nếp, khăn đội đầu dài vài mét và vòng bạc. Các nguồn gắn sắc đỏ với lửa, ánh sáng và tục nhảy lửa; nghề dệt họ tạo hoa văn ngay trên khung cửi.
Danh mục: Trang phục
Phụ nữ Lô Lô mặc áo chàm ghép vải màu và thêu rực rỡ; Lô Lô Đen thêu nhiều, Lô Lô Hoa chắp vải nhiều hơn. Một bộ váy áo cần khoảng 10 m vải, có thể mất 2-3 năm. Nghệ thuật trang trí trên trang phục của người Lô Lô Đen được công nhận di sản quốc gia (năm 2022 theo một nguồn).
Danh mục: Ẩm thực vùng miền
Thắng cố là món hầm thịt, xương và nội tạng (truyền thống là thịt ngựa) trong chảo lớn của người Mông, bán ở chợ phiên Bắc Hà, Mường Khương (Lào Cai), Đồng Văn; nguồn gốc và tên gọi (tiếng Mông hay Hán Việt) có hai cách giải thích.
Danh mục: Tết & lịch âm
Tết Khu Cù Tê (Tết tháng Bảy) là cái Tết lớn nhất của người La Chí: mời tổ tiên về ăn Tết bằng thịt trâu, rượu hoẵng, xôi và tiếng trống; ngày bắt đầu khác nhau theo bản, không quá 15 ngày.
Danh mục: Tết & lịch âm
Tết cá (Tết Khẩu Ràng) của người Tày ở Yên Minh vào 9 tháng 9 âm lịch: dâng tổ tiên món làm từ cá chép nuôi trong ruộng lúa, kèm hội đua cá và bắt cá; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia 2016.
Danh mục: Phong tục vòng đời
Lễ đặt tên của người Mông: gọi hồn trẻ sơ sinh ba ngày sau sinh, cách đặt tên theo thứ tự và hoa, vật; lễ đặt lại tên đệm cho người đàn ông sau khi có vợ con, do cha mẹ vợ đặt, đánh dấu sự trưởng thành, theo mô tả ở Đồng Văn (Hà Giang) và Kỳ Sơn (Nghệ An).
Danh mục: Phong tục vòng đời
Đám cưới "kin lẩu" của người Tày qua báo chí Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai: quan lang và pả mẻ thay mặt hai họ, thử thách đối đáp ở cổng nhà gái, bánh dày làm lễ vật bắt buộc, của hồi môn, tục đội nón, hát Quan Lang và những thay đổi hiện nay.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Khèn là nhạc cụ tiêu biểu của người Mông, gồm sáu ống trúc có lưỡi gà đồng gắn vào bầu gỗ, dùng trong lễ hội, tỏ tình, múa và tang lễ. Nghệ thuật khèn được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ở Điện Biên (2022) và Yên Bái (2023).
Danh mục: Kiến trúcThời kỳ: Cận hiện đại
Dinh thự họ Vương ở Sà Phìn, cao nguyên đá Đồng Văn, là quần thể nhà gỗ và đá xây cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX, pha kiến trúc Vân Nam, Pháp và kỹ thuật xếp đá của người Mông; di tích quốc gia từ năm 1993.
