Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Ninh Bình.
Hà Nam (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Nam Định (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Ngày 6 tháng 1 âm lịch
Hội xuân chùa Bái Đính (Ninh Bình) khai hội mùng 6 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng Ba âm lịch, với dâng hương, tưởng nhớ Quốc sư Nguyễn Minh Không, tế thần Cao Sơn, chầu Thánh Mẫu Thượng Ngàn và rước kiệu lên chùa cổ.
Ngày 8 tháng 3 âm lịch
Lễ hội mùa xuân tại Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), tưởng nhớ vua Đinh Tiên Hoàng; diễn ra vào tháng Ba âm lịch với lễ mở cửa đền, rước nước, mộc dục và tế cửu khúc.
Ngày 1 tháng 3 âm lịch
Lễ hội “Tháng Ba giỗ Mẹ” tại quần thể Phủ Dầy (Vụ Bản, Ninh Bình), từ đầu tháng Ba âm lịch, chính hội mùng 3, với rước nước, rước đuốc, rước Mẫu thỉnh kinh và hoa trượng hội.
Ngày 7 tháng 1 âm lịch
Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn ở Duy Tiên (Hà Nam cũ, nay thuộc Ninh Bình) diễn ra mùng 7 tháng Giêng để tái hiện lễ cày ruộng đầu năm của vua Lê Đại Hành năm 987, với nghi thức cày ruộng, gieo hạt và hội thi vẽ, trang trí trâu.
Ngày 14 tháng 1 âm lịch
Lễ khai ấn đầu xuân tại đền Trần, Nam Định cũ (nay thuộc Ninh Bình), vào đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng; gắn với thờ các vua Trần và việc phát ấn lộc.
50 bài
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Cột kinh đá cao 4,16 m ở sân chùa Nhất Trụ, do Lê Đại Hành dựng năm 995 theo lạc khoản, được công nhận bảo vật quốc gia năm 2015; các nguồn khác nhau về số chữ còn đọc được và hình dạng chóp cột.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Công chúa Lê Thị Phất Ngân, theo thần tích là con gái Lê Đại Hành, được gả cho Lý Công Uẩn, là mẹ vua Lý Thái Tông; chính sử chỉ nhắc bà gián tiếp. Bài phân biệt phần chính sử, phần thần tích và nơi thờ phụng ở Hoa Lư, Nghệ An, Bắc Ninh.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Chùa Phổ Minh (chùa Tháp) ở Tức Mặc, Nam Định cũ, được nhà Trần mở rộng năm 1262; tháp Phổ Minh 14 tầng dựng năm 1305. Bài nêu số liệu kết cấu lệch giữa các nguồn, chỗ chưa khớp về xá lợi, vạc Phổ Minh thuộc An Nam tứ đại khí và bộ tượng Trúc Lâm Tam Tổ.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Hai sập đá chạm rồng cuộn ở đền vua Đinh Tiên Hoàng, Hoa Lư, được công nhận bảo vật quốc gia cuối năm 2017; hiện vật thuộc thế kỷ XVII nhưng các nguồn khác nhau về niên đại từng chiếc và ý nghĩa của hình rồng có "bàn tay".
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Bia dựng ngày 20/8/1121 ghi việc khánh thành tháp Sùng Thiện Diên Linh, là bia của triều đình Lý Nhân Tông và là bảo vật quốc gia. Bài nêu cấu trúc bia, nội dung văn bia (hội đèn Quảng Chiếu, rối nước), các số liệu lệch giữa nguồn và vụ bia bị cào xước năm 2014.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Trần Nhân Tông (Trần Khâm) là vua thứ ba nhà Trần, trị vì trong thời kháng chiến chống Mông – Nguyên, nhường ngôi năm 1293 rồi xuất gia, được tôn là Sơ tổ Thiền phái Trúc Lâm. Bài nêu các mốc đời và những chỗ nguồn chưa khớp (mốc xuất gia, ngày mất, nơi lưu xá lợi).
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Đỗ Pháp Thuận là thiền sư thời Tiền Lê, được vua Lê Hoàn hỏi việc nước và, theo Thiền uyển tập anh, là tác giả bài thơ bốn câu Quốc tộ. Bài nêu tiểu sử, chuyện lái đò đón sứ Tống Lý Giác năm 987, các cách hiểu "đằng lạc", "vô vi" và những điểm nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Khuông Việt (Ngô Chân Lưu) là thiền sư được vua Đinh phong Tăng thống, làm cố vấn và tham gia bang giao với nhà Tống thời Lê Hoàn. Bài nêu tiểu sử, các chỗ nguồn lệch nhau (năm sinh, quê, dòng dõi, mốc phong chức) và bài từ tiễn sứ Lý Giác.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 819, hào trưởng Dương Thanh quay quân đánh chiếm phủ thành An Nam, giết Đô hộ Lý Tượng Cổ nhưng bị Quế Trọng Vũ dập tắt năm 820. Bài nêu diễn biến, các chỗ sử sách chép lệch ngày tháng và kết cục, cùng đánh giá của giới nghiên cứu.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Cuối năm 1009, sau khi Lê Long Đĩnh mất, triều thần do Chi hậu Đào Cam Mộc vận động, có sự ủng hộ của sư Vạn Hạnh, tôn Lý Công Uẩn lên ngôi ở Hoa Lư, mở đầu nhà Lý. Bài nêu diễn biến theo sử cũ, phần sấm ký truyền thuyết và các cách ghi khác.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Năm 1306, công chúa Huyền Trân, con vua Trần Nhân Tông, kết hôn với vua Chế Mân của Champa; Champa dâng châu Ô, châu Lý làm sính lễ. Bài nêu các cách kể và cách diễn giải khác nhau về chuyện giàn hỏa thiêu, danh hiệu của công chúa và cuộc đời bà sau khi về nước.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Năm 1224–1225, Lý Huệ Tông truyền ngôi cho con gái là Lý Chiêu Hoàng, rồi bà nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh dưới sự sắp đặt của Trần Thủ Độ. Bài nêu ngày tháng, tuổi các nhân vật còn lệch nhau và các cách nhìn khác nhau về việc "nhường ngôi" hay "đoạt ngôi".
