Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Ninh Bình.
Hà Nam (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Nam Định (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Ninh Bình từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Ngày 6 tháng 1 âm lịch
Hội xuân chùa Bái Đính (Ninh Bình) khai hội mùng 6 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng Ba âm lịch, với dâng hương, tưởng nhớ Quốc sư Nguyễn Minh Không, tế thần Cao Sơn, chầu Thánh Mẫu Thượng Ngàn và rước kiệu lên chùa cổ.
Ngày 8 tháng 3 âm lịch
Lễ hội mùa xuân tại Cố đô Hoa Lư (Ninh Bình), tưởng nhớ vua Đinh Tiên Hoàng; diễn ra vào tháng Ba âm lịch với lễ mở cửa đền, rước nước, mộc dục và tế cửu khúc.
Ngày 1 tháng 3 âm lịch
Lễ hội “Tháng Ba giỗ Mẹ” tại quần thể Phủ Dầy (Vụ Bản, Ninh Bình), từ đầu tháng Ba âm lịch, chính hội mùng 3, với rước nước, rước đuốc, rước Mẫu thỉnh kinh và hoa trượng hội.
Ngày 7 tháng 1 âm lịch
Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn ở Duy Tiên (Hà Nam cũ, nay thuộc Ninh Bình) diễn ra mùng 7 tháng Giêng để tái hiện lễ cày ruộng đầu năm của vua Lê Đại Hành năm 987, với nghi thức cày ruộng, gieo hạt và hội thi vẽ, trang trí trâu.
Ngày 14 tháng 1 âm lịch
Lễ khai ấn đầu xuân tại đền Trần, Nam Định cũ (nay thuộc Ninh Bình), vào đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng; gắn với thờ các vua Trần và việc phát ấn lộc.
50 bài
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Sau năm 981, Lê Hoàn vừa nhận sách phong của nhà Tống và giữ quan hệ hòa hiếu, vừa thân chinh đánh Chiêm Thành năm 982; các nguồn khác nhau về cách gọi quan hệ với Tống ("cống" hay "sính") và cách trình bày cuộc đánh Chiêm.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Sau khi Ngô Quyền mất, nhiều hào trưởng chiếm giữ các vùng ở Bắc Bộ cho đến khi Đinh Bộ Lĩnh dẹp xong và lập nước Đại Cồ Việt; các nguồn khác nhau về danh sách sứ quân, mốc thời gian và cách gọi "loạn" hay "cục diện".
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Triệu Quang Phục kế tục Lý Nam Đế, lập căn cứ ở đầm Dạ Trạch (Hưng Yên) từ năm 547, đánh bại quân Lương khoảng năm 550 rồi xưng Triệu Việt Vương; về sau thua Lý Phật Tử và tự vẫn ở cửa biển Đại Nha. Các nguồn lệch nhau ở một số mốc và địa danh.
Danh mục: Lễ hội
Lễ khai ấn đền Trần diễn ra giờ Tý đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng tại khu di tích đền Trần (Nam Định cũ, nay thuộc Ninh Bình), gắn với thờ các vua Trần và việc phát ấn lộc.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, lên ngôi hoàng đế năm 968, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt và đóng đô ở Hoa Lư; triều Đinh kéo dài đến năm 980, để lại cố đô Hoa Lư nay thuộc quần thể di sản Tràng An.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Sau khi Đinh Tiên Hoàng bị hại năm 979, Lê Hoàn được tôn lên ngôi năm 980, lập nhà Tiền Lê và lãnh đạo cuộc kháng chiến đánh tan quân Tống năm 981; các nguồn sử khác nhau về đường tiến quân và địa điểm trận quyết định.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Năm 1010, vua Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô của Đại Cồ Việt từ Hoa Lư về thành Đại La rồi đổi tên Thăng Long. Bài chiếu dẫn tiền lệ dời đô, nêu hạn chế của Hoa Lư và ưu thế thế đất của Đại La.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Trống đồng Ngọc Lũ, tìm thấy khoảng năm 1893–1894 ở Hà Nam cũ, thuộc loại H1 theo phân loại của Heger, được bảo tàng coi là chiếc trống Đông Sơn có hoa văn đẹp và phong phú nhất; trống được công nhận bảo vật quốc gia năm 2012, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Hoa Lư (Trường Yên, Ninh Bình) là kinh đô của nước Đại Cồ Việt từ năm 968 dưới triều Đinh và Tiền Lê; các đợt khai quật 2009–2025 tìm thấy lớp kiến trúc thời Đại La và Đinh – Tiền Lê cùng đoạn thành Dền, song quy mô và cấu trúc thành cổ vẫn còn được nghiên cứu.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Dương Vân Nga, hoàng hậu của Đinh Tiên Hoàng, làm Hoàng Thái hậu khi Đinh Toàn lên ngôi năm 979 rồi cùng triều thần tôn Lê Hoàn lên ngôi năm 980; sử xưa chỉ trích bà, nhiều nhà nghiên cứu nay thông cảm, trong khi thân thế và nghi án năm 979 còn có các giả thuyết khác nhau.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Thái Bình hưng bảo là đồng tiền riêng đầu tiên của nhà nước Đại Cồ Việt do Đinh Tiên Hoàng cho đúc khoảng năm 970, mặt lưng có loại chữ "Đinh"; một số nhà nghiên cứu cho rằng chữ đầu trên tiền phải đọc là "Đại" chứ không phải "Thái", song cách gọi phổ biến vẫn là Thái Bình hưng bảo.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Các cột kinh đá thời Đinh, phát hiện ở bến sông Hoàng Long (Trường Yên, Ninh Bình) từ năm 1963, do Nam Việt vương Đinh Liễn dựng theo các nghiên cứu, khắc chữ Hán dài hơn 500 chữ mỗi cột; sưu tập được công nhận bảo vật quốc gia ngày 18/1/2024 và lưu giữ ở Bảo tàng tỉnh Ninh Bình.
