Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Lào Cai.
Yên Bái (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Lào Cai từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Ngày 2 tháng 1 âm lịch
Lễ hội đầu xuân lớn nhất của người Mông, dựng cây nêu để tạ ơn thần linh, cầu con cái, sức khỏe và mùa màng, kèm các trò chơi và múa khèn.
Tết Gạ Ma O của người Hà Nhì (Bát Xát, Lào Cai)
Ngày 5 tháng 1 âm lịch
Tết Gạ Ma O là Tết đầu năm của người Hà Nhì đen ở Bát Xát (Lào Cai), với lễ căng dây cấm bản, cúng thần nước, cúng thần rừng Gạ Ma Do và Tết Thiếu nhi Dứ Dò Dò.
33 bài
Danh mục: Phong tục vòng đời
Lễ cưới của người Thái, chủ yếu Thái Đen ở Sơn La, Mường Lò và người Thái Thanh Hóa: ba lần đi hỏi, lễ tằng cẩu (búi tóc ngược), chăn đệm, tục ở rể, lễ cưới hai lần và cách nhà nghiên cứu hiểu lễ cưới như nghi lễ chuyển tiếp.
Danh mục: Phong tục vòng đời
Lễ cưới của người Dao ở Lào Cai và Cao Bằng theo mô tả báo chí: vai trò ông mối, so tuổi, hát đối, khăn đỏ và đồ bạc; những khác biệt giữa Dao Đỏ ở Tả Phìn và Bát Xát, Dao Tuyển, Dao Họ cùng các thay đổi hiện nay.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Khèn là nhạc cụ tiêu biểu của người Mông, gồm sáu ống trúc có lưỡi gà đồng gắn vào bầu gỗ, dùng trong lễ hội, tỏ tình, múa và tang lễ. Nghệ thuật khèn được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ở Điện Biên (2022) và Yên Bái (2023).
Danh mục: Ngôn ngữ – chữ viết
Người Dao có lối chữ riêng dựa trên nét chữ Hán, thường gọi là chữ Nôm Dao, dùng chép sách cúng, dân ca nghi lễ, truyện thơ, gia phả. Bài nêu kho sách cổ, giá trị sử liệu và việc truyền dạy, bảo tồn.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Khởi nghĩa Yên Bái nổ ra đêm 9 rạng 10/2/1930 do Việt Nam Quốc dân Đảng và Nguyễn Thái Học lãnh đạo, thất bại trong ngày; 13 người bị hành quyết ngày 17/6/1930. Bài nêu bối cảnh, diễn biến, số liệu xét xử lệch giữa nguồn và cách đánh giá.
Danh mục: Lễ hội
Lễ hội đầu xuân lớn nhất của người Mông, dựng cây nêu để tạ ơn thần linh, cầu con cái, sức khỏe và mùa màng, kèm các trò chơi và múa khèn.
Danh mục: Trang phục
Phụ nữ Mông ở Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Văn Chấn (Yên Bái cũ) dùng bút đồng chấm sáp ong vẽ hoa văn lên vải lanh rồi nhuộm chàm để may trang phục; nghệ thuật này được ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023.
Danh mục: Di sản UNESCO
Nghi lễ và trò chơi kéo co là di sản chung của Campuchia, Hàn Quốc, Philippines và Việt Nam, được UNESCO ghi danh năm 2015. Ở Việt Nam, di sản gồm kéo co ngồi ở đền Trấn Vũ (Hà Nội), kéo mỏ, kéo co của người Tày và nhiều cộng đồng khác, thường gắn với cầu mùa và cầu mưa thuận gió hòa.
Danh mục: Phong tục vòng đời
Lễ cấp sắc (độ giới) là nghi lễ đánh dấu sự trưởng thành của nam giới người Dao, cho họ tên âm và tư cách thầy cúng. Bài so sánh cách làm của hai nhóm Dao Kiềm Miền và Kiềm Mùn, diễn tiến, không gian thiêng, ý nghĩa xã hội và việc được công nhận di sản.
Danh mục: Ẩm thực vùng miền
Xôi ngũ sắc là xôi nếp nhuộm bằng lá và củ rừng, dùng trong lễ, tết, cúng tổ tiên của người Tày, Nùng, Thái, Mường, Dao; mỗi dân tộc có công thức nhuộm và cách hiểu về năm màu riêng.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Then là thực hành nghi lễ kết hợp hát, đàn tính và múa của người Tày, Nùng, Thái ở miền núi phía Bắc: thầy Then dẫn âm binh từ cõi đất lên cõi trời để cầu bình an. UNESCO ghi danh năm 2019 vào Danh sách di sản đại diện của nhân loại.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Bố Y cư trú ở vùng núi biên giới phía Bắc, tại Quản Bạ (Hà Giang cũ) và Mường Khương (Lào Cai), di cư từ Trung Quốc sang khoảng 150 năm trước. Họ làm nương rẫy lấy ngô làm chính, ở nhà trình tường có gác sàn chứa lương thực; dân ca Bố Y thuộc Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
