Thành phố trực thuộc trung ương · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Hải Phòng.
Hải Dương (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào thành phố Hải Phòng từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
Ngày 1 tháng 8 âm lịch
Lễ hội thờ thần Điểm Tước Đại Vương của cư dân biển Đồ Sơn (Hải Phòng), có nghi lễ từ mùng 1 đến 16 tháng 8 âm lịch, chính hội mùng 9 tháng 8 với vòng chọi trâu.
Ngày 16 tháng 8 âm lịch
Lễ hội ở khu di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc (Chí Linh, Hải Phòng): hội mùa xuân tưởng niệm Huyền Quang và hội mùa thu, cao điểm 16–20/8 âm lịch, tưởng nhớ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.
27 bài
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Truyền kỳ mạn lục là tập truyện truyền kỳ chữ Hán gồm 20 truyện của Nguyễn Dữ, nhà nho ở ẩn cuối Lê sơ – đầu Mạc. Bài nêu cấu trúc, đề tài, so sánh với Tiễn đăng tân thoại và những điểm chưa chắc về tiểu sử, năm viết và tên tác giả.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Phạm Cự Lạng (Cự Lượng), tướng nhà Đinh, đề nghị tôn Lê Hoàn lên ngôi trước khi xuất quân chống Tống rồi làm Thái úy nhà Tiền Lê. Các nguồn lệch nhau về quê quán, mốc thời gian, năm mất và nơi thờ.
Danh mục: Ẩm thực vùng miền
Bánh đa cua là món nước của Hải Phòng gồm sợi bánh đa đỏ nâu, riêu cua đồng, gạch cua, chả lá lốt và rau muống. Bánh đa lấy từ Dư Hàng Kênh, Nông Xá; màu đỏ nâu từ nước đường. Các nguồn không nêu năm ra đời của món.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Đại vương) giữ chức Quốc công tiết chế trong hai cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên năm 1285 và 1288. Bài nêu năm sinh lệch giữa các nguồn (1228 hay 1232), giai thoại gia biến, các binh thư gán cho ông và tín ngưỡng thờ Đức Thánh Trần.
Danh mục: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tục thờ nhà Trần hướng tới Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, được thánh hóa thành Cửu Thiên Vũ Đế. Bài trình bày quá trình thánh hóa, hệ thống các vị thánh nhà Trần, truyền thuyết Phạm Nhan, quan hệ với tục thờ Mẫu và nghi lễ Thượng đồng.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Lê Chân là nữ tướng của Hai Bà Trưng, theo thần tích đã khai khẩn vùng An Biên ven sông Cấm, được phong chức chưởng quản binh quyền coi giữ duyên hải đông bắc rồi tuẫn tiết khi Mã Viện tiến đánh; bà được thờ làm Thành hoàng đất Cảng.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Nhà nho, nhà thơ thế kỷ XVI đỗ trạng nguyên năm 1535 dưới triều Mạc, về dạy học ở am Bạch Vân sau năm 1542. Bài tách phần có sử liệu (thơ văn, giáo dục, hoạt động chính trị) khỏi các lời sấm Trạng Trình chỉ được truyền tụng.
Danh mục: Lễ hội
Lễ hội thờ thần Điểm Tước Đại Vương của cư dân biển Đồ Sơn (Hải Phòng), có nghi lễ từ mùng 1 đến 16 tháng 8 âm lịch, chính hội mùng 9 tháng 8 với vòng chọi trâu.
Danh mục: Làng nghề
Chu Đậu (Nam Sách, Hải Dương cũ, nay thuộc Hải Phòng) là trung tâm gốm hoa lam xuất khẩu nở rộ thế kỷ XV–XVI, đứt gãy hàng thế kỷ rồi được phục hồi từ năm 2001; hiện vật ở nhiều bảo tàng trong nước và nước ngoài.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Gốm men ngọc thời Lý và gốm hoa nâu thời Trần là hai dòng tiêu biểu của gốm Đại Việt. Bài nêu khó khăn khi phân biệt gốm Lý và Trần ở Hoàng thành Thăng Long, các cách lý giải ảnh hưởng Phật giáo và Chăm Pa, và hai bảo vật thạp gốm hoa nâu ở Hải Dương, Quảng Ninh.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Nguyễn Hữu Cầu (quận He) là thủ lĩnh nông dân Đàng Ngoài, lấy Đồ Sơn làm căn cứ, đánh Kinh Bắc, uy hiếp Thăng Long và bị chúa Trịnh bắt năm 1751. Bài nêu diễn biến theo các nguồn thứ cấp, phần giai thoại (trâu lửa, hội chọi trâu) và các chi tiết còn lệch.
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Dương Kinh là vùng đất phát tích của nhà Mạc ở Cổ Trai (Hải Phòng), được coi là kinh đô thứ hai bên cạnh Thăng Long và là nơi ở của các thái thượng hoàng. Bài nêu địa thế, di tích, vụ tàn phá năm 1592 và cụm di tích quốc gia đặc biệt (2025).
