Lễ hội Phật giáo – dân gian quanh chùa Quán Thế Âm ở danh thắng Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng), khoảng 17–20 tháng Hai âm lịch, chính lễ vía Bồ Tát ngày 19/2 có rước tôn tượng, hóa trang Quán Âm, thả hoa đăng; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ 2021.
Bài viết
27 bài
Danh mục: Tây Sơn – NguyễnThời kỳ: Tây Sơn – Nguyễn
Năm 1785 Nguyễn Ánh cử hoàng tử Cảnh cùng giám mục Bá Đa Lộc sang Pháp cầu viện; hiệp ước ký ngày 28/11/1787 không được thi hành. Bài tóm lược chuyến đi, điều khoản, lý do thất bại, hai cách kể về tàu Cybèle và những đánh giá khác nhau.
Còn tranh luận
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Từ năm 1592 đến 1635, thuyền buôn Nhật có giấy phép của Mạc phủ đến Hội An mua tơ lụa, trầm hương; chúa Nguyễn trao đổi thư từ với Tokugawa và người Nhật lập phố riêng ở Hội An. Bài tóm lược số liệu, thư từ và những ước tính còn khác nhau giữa các nghiên cứu.
Cao lầu là món mì gạo sợi vàng sậm của phố cổ Hội An, ăn với thịt xíu, giá và rau Trà Quế; phiếu kiểm kê của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản Văn hóa Hội An cho biết nguồn gốc và tên gọi chưa rõ, và cách làm sợi đã thay đổi so với lời truyền tụng.
Ngày 1/9/1858, hải đội Pháp – Tây Ban Nha dưới quyền Rigault de Genouilly nổ súng vào cửa biển Đà Nẵng, mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam của Pháp. Bài nêu diễn biến, kháng cự do Nguyễn Tri Phương chỉ huy, chỗ các nguồn lệch số liệu và việc liên quân chuyển hướng vào Gia Định tháng 2/1859.
Sử liệu
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Năm 1471 Lê Thánh Tông đánh Chăm Pa, hạ kinh đô Vijaya (Đồ Bàn) và lập đạo Quảng Nam. Các nguồn lệch nhau về số quân, thương vong và cách đánh giá; bài nêu cả cách nhìn của sử học trong nước lẫn quan điểm khác.
Còn tranh luận
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Sa Huỳnh là nền văn hóa thời đại kim khí ở miền Trung, nổi tiếng với mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú và đồ thủy tinh; phát hiện năm 1909 ở Quảng Ngãi, đồng đại với Đông Sơn và được xem là nền tảng của Chăm Pa; niên đại và nguồn gốc chủ nhân còn nhiều ý kiến.
Mì Quảng là món sợi bột gạo tráng mỏng, thái bản to, ăn với ít nước nhân từ tôm, thịt, gà hoặc cá, đậu phộng và bánh tráng; gắn với xứ Quảng và được ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2024.
Người Cơ Tu và Tà Ôi ở Trường Sơn dệt thổ cẩm bằng khung dệt cổ, nhuộm chàm, chèn hạt cườm tạo hoa văn; nghề dệt Cơ Tu được ghi danh quốc gia năm 2014, zèng của người Tà Ôi (A Lưới) từ năm 2016, nay đối mặt với sợi công nghiệp và thiếu người nối nghề.
Khu đền tháp gạch của vương quốc Champa trong thung lũng Mỹ Sơn (Đà Nẵng), dựng từ cuối thế kỷ IV đến thế kỷ XIII để thờ thần Shiva và các vua Chăm. Di sản thế giới UNESCO năm 1999, bị bom năm 1969, nay đang được trùng tu với sự hỗ trợ của Ấn Độ.
Sử liệu
Danh mục: Di sản UNESCOThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Phố cổ Hội An (nay thuộc Đà Nẵng) là cảng thị Đàng Trong thế kỷ XVI–XVII, nơi thương nhân Nhật, Hoa lập phố riêng; UNESCO ghi danh năm 1999 theo tiêu chí (ii) và (v) như một thương cảng Đông Nam Á thế kỷ XV–XIX còn được giữ gìn.
Người Co sống tập trung ở vùng núi tây bắc Quảng Ngãi và tây nam vùng Quảng Nam cũ, tiếng nói thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ làm rẫy là chính, cây quế có giá trị kinh tế lớn, ở nhà sàn dài; Tết Ngã rạ và múa cà đáo là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Người Gié Triêng gắn bó lâu đời quanh vùng núi Ngọc Linh, ở vùng Kon Tum cũ (nay thuộc Quảng Ngãi) và Quảng Nam cũ (nay thuộc Đà Nẵng), nói tiếng thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ làm rẫy là chính, ở nhà sàn dài nhiều bếp; cồng chiêng và múa xoang là trung tâm của lễ hội.