Lễ hội Phật giáo – dân gian quanh chùa Quán Thế Âm ở danh thắng Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng), khoảng 17–20 tháng Hai âm lịch, chính lễ vía Bồ Tát ngày 19/2 có rước tôn tượng, hóa trang Quán Âm, thả hoa đăng; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ 2021.
Bài viết
27 bài
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Ô châu cận lục, do Dương Văn An hoàn thành năm 1555 dưới triều Mạc, được coi là sách địa phương chí đầu tiên về vùng Thuận – Quảng. Bài nêu bố cục, nội dung, các bản chép và bản dịch, cùng những chỗ nguồn chưa thống nhất về phạm vi “Ô châu”.
Sử liệu
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Cuối thế kỷ II, ở huyện Tượng Lâm (quận Nhật Nam), thủ lĩnh bản địa Khu Liên tách khỏi chính quyền Hậu Hán và xưng vương, mở đầu nước Lâm Ấp, tiền thân của Champa. Năm xảy ra (192, 137 hay 190–193), tên nhân vật và vị trí Lâm Ấp còn tranh luận.
Lễ hội Phật giáo – dân gian quanh chùa Quán Thế Âm ở danh thắng Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng), khoảng 17–20 tháng Hai âm lịch, chính lễ vía Bồ Tát ngày 19/2 có rước tôn tượng, hóa trang Quán Âm, thả hoa đăng; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ 2021.
Thiên Hậu (Ma Tổ) là nữ thần bảo hộ người đi biển, theo người Hoa vào Nam Bộ từ khoảng nửa sau thế kỷ XVII và được thờ ở các hội quán, miếu. Bài nêu truyền thuyết, các bang và hội quán, lễ vía 23 tháng 3, rước kiệu rằm tháng Giêng và vai trò xã hội theo nguồn.
Sử liệu
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Hòa thượng Thích Đại Sán (Thạch Liêm), người Trung Hoa, sang Đàng Trong năm 1695 theo lời mời của chúa Nguyễn Phúc Chu và ghi lại chuyến đi trong Hải ngoại kỷ sự, tác phẩm xen thơ văn mô tả Thuận Hóa, Hội An. Giới nghiên cứu vừa dùng nó làm sử liệu vừa lưu ý chỗ tô vẽ.
Phan Châu Trinh (1872–1926), người Quảng Nam, đỗ phó bảng, chủ trương cải cách ôn hòa với khẩu hiệu khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh. Bài nêu phong trào Duy Tân, dân biến 1908, những năm ở Pháp và tang lễ 1926.
Múa Chăm là nghệ thuật múa của người Chăm, gắn với nghi lễ ở đền tháp, chịu ảnh hưởng Ấn Độ và có truyền thuyết về vũ nữ Apsara. Đi cùng là trống Ginăng, Baranưng và kèn Saranai; nay múa được đưa vào văn nghệ làng, sân khấu và du lịch.
Bài chòi là trò chơi đánh bài trong chòi tre và nghệ thuật hô hát của anh hiệu, chị hiệu ở duyên hải miền Trung, được UNESCO ghi danh năm 2017. Nguồn gốc gắn với Đào Duy Từ chủ yếu là truyền thuyết; thập niên 1930 bài chòi lên sân khấu rồi phát triển thành dân ca kịch.
Têng Ping, lễ cải táng (bỏ mả) làm nhà mồ của người Cơ Tu: ý nghĩa là nghi lễ cuối vòng đời, niềm tin về người chết, nhà mồ và quan tài chạm khắc, tượng gỗ và khó khăn gìn giữ ở Đông Giang (Quảng Nam) và Nam Đông (Thừa Thiên Huế).
Kim Bồng là làng mộc bên sông Thu Bồn gắn với thương cảng Hội An, có thợ tham gia xây Kinh thành Huế; nghề mộc Kim Bồng thuộc Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ tháng 6/2016 và nay phát triển du lịch cộng đồng.
Phước Kiều (Điện Phương, Điện Bàn, Quảng Nam cũ, nay thuộc Đà Nẵng) là làng đúc đồng được cho là hơn 400 năm tuổi, có thợ ra Huế đúc tiền, ấn cho triều Nguyễn và nổi tiếng với chiêng, chuông, đại hồng chung.
Cù Lao Chàm – Hội An được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới ngày 26/5/2009, gồm quần đảo Cù Lao Chàm cùng khu phố cổ Hội An làm hai vùng lõi. Nơi đây có hơn 900 loài sinh vật biển và mô hình cộng đồng cùng quản lý bảo tồn biển.