Khoảng năm: 179 TCN – 938
27 bài
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Lý Phật Tử là vị vua cuối của nhà Tiền Lý, trị vì Vạn Xuân từ năm 571 đến 602, đầu hàng quân Tùy do Lưu Phương chỉ huy. Bài tóm lược thân thế, việc nhà Tùy, và nêu những chỗ các nguồn lệch nhau về kinh đô, số quân, năm mất.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 819, hào trưởng Dương Thanh quay quân đánh chiếm phủ thành An Nam, giết Đô hộ Lý Tượng Cổ nhưng bị Quế Trọng Vũ dập tắt năm 820. Bài nêu diễn biến, các chỗ sử sách chép lệch ngày tháng và kết cục, cùng đánh giá của giới nghiên cứu.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Dương Đình Nghệ, hào trưởng người làng Giàng (Thanh Hóa), từng là bộ tướng họ Khúc, năm 931 đánh quân Nam Hán và chiếm lại thành Đại La, tự xưng tiết độ sứ rồi bị Kiều Công Tiễn giết năm 937. Bài nêu các chi tiết còn lệch giữa nguồn.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 679 nhà Đường lập An Nam đô hộ phủ, trị sở dần dời về vùng Tống Bình (Hà Nội) với thành La Thành được đắp nhiều lần, lớn nhất do Cao Biền năm 866; các nguồn thư tịch và khảo cổ về quy mô, niên đại của thành còn nhiều điểm chưa thống nhất.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Sau khi chiếm Nam Việt năm 111 TCN, nhà Hán lập bộ Giao Chỉ gồm nhiều quận, dùng thứ sử, thái thú và lúc đầu giữ các lạc tướng làm huyện lệnh; sau năm 43 chính quyền đô hộ siết chặt hơn. Thời Ngô, Giao Châu bị chia tách; thuế, cống nạp và việc Hán hóa là những chủ đề các nguồn đánh giá khác nhau.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Sĩ Nhiếp là thái thú Giao Chỉ từ năm 187, đặt trị sở ở Luy Lâu, giữ yên Giao Châu trong thời loạn rồi quy phục Đông Ngô; sử Nho gia tôn ông là Sĩ Vương, còn bài tổng hợp hiện đại coi ông là người Hán bản địa hóa cầm quyền như một chính quyền cát cứ.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Triệu Quang Phục kế tục Lý Nam Đế, lập căn cứ ở đầm Dạ Trạch (Hưng Yên) từ năm 547, đánh bại quân Lương khoảng năm 550 rồi xưng Triệu Việt Vương; về sau thua Lý Phật Tử và tự vẫn ở cửa biển Đại Nha. Các nguồn lệch nhau ở một số mốc và địa danh.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Lữ Gia là thừa tướng ba đời vua nhà Triệu; năm 112 TCN ông giết vua Triệu Ai Vương và Cù thái hậu chủ trương nội phụ nhà Hán rồi chống quân Hán đến khi thất bại năm 111 TCN. Sử cũ phê phán, còn dân gian Việt Nam thờ ông như một vị thần yêu nước.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Cuộc khởi nghĩa do Trưng Trắc và Trưng Nhị lãnh đạo, nổ ra năm 40 ở cửa sông Hát chống chính quyền Đông Hán, giành quyền tự chủ chừng ba năm rồi bị Mã Viện đàn áp năm 42–43; các nguồn khác nhau ở một số địa điểm và chi tiết.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Lý Bí khởi nghĩa chống nhà Lương từ năm 542, lên ngôi Nam Đế năm 544, đặt quốc hiệu Vạn Xuân và niên hiệu Thiên Đức; nhà nước thất thế trước quân Lương, Lý Nam Đế mất năm 548 và vương triều Tiền Lý kéo dài đến năm 602.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 905, hào trưởng Khúc Thừa Dụ nhân lúc nhà Đường suy yếu chiếm Đại La và xưng Tiết độ sứ, mở thời kỳ tự chủ; con là Khúc Hạo cải cách hành chính, thuế khóa; họ Khúc mất quyền năm 923 hoặc 930 tùy nguồn.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 248, Triệu Thị Trinh cùng anh là Triệu Quốc Đạt dấy binh chống nhà Đông Ngô ở Cửu Chân (Thanh Hóa), lập căn cứ ở núi Nưa và Bồ Điền, được hưởng ứng lan tới Giao Chỉ; Lục Dận đàn áp, bà tự vẫn ở núi Tùng và được nhân dân thờ làm Vua Bà.
112 TCN – 111 TCN
Thừa tướng nước Nam Việt Lữ Gia giết vua Triệu Ai Vương và Cù thái hậu – những người muốn quy phục nhà Hán – rồi lãnh đạo kháng chiến chống quân Hán.
111 TCN
Nhà Hán chiếm Nam Việt, đặt các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam
Nhà Hán diệt nước Nam Việt, chia đất Âu Lạc cũ thành các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam thuộc bộ Giao Chỉ.
40 – 43
Trưng Trắc, Trưng Nhị khởi binh ở Mê Linh, đánh đuổi thái thú Tô Định; Trưng Trắc xưng vương, đóng đô ở Mê Linh. Năm 43 cuộc khởi nghĩa bị Mã Viện đàn áp.
Hà Nội
187 – 226
Thái thú Sĩ Nhiếp giữ Giao Chỉ trong thời Đông Hán suy yếu; Luy Lâu trở thành trung tâm chính trị, kinh tế và Phật giáo của vùng.
Bắc Ninh
248
Triệu Thị Trinh cùng anh là Triệu Quốc Đạt khởi nghĩa ở Cửu Chân chống ách đô hộ của nhà Ngô (Đông Ngô).
Thanh Hóa
544
Sau khi đánh đuổi thứ sử nhà Lương, Lý Bí xưng Lý Nam Đế, đặt quốc hiệu Vạn Xuân, dựng chùa Khai Quốc (tiền thân chùa Trấn Quốc).
Hà Nội
548 – 571
Triệu Quang Phục kháng chiến ở đầm Dạ Trạch
Triệu Quang Phục lấy đầm Dạ Trạch làm căn cứ đánh quân Lương, xưng Triệu Việt Vương và giữ nước Vạn Xuân.
Hưng Yên
679
Nhà Đường đặt An Nam đô hộ phủ
Nhà Đường đổi Giao Châu đô hộ phủ thành An Nam đô hộ phủ, trị sở ở Tống Bình (Hà Nội ngày nay).
Hà Nội
khoảng 722
Mai Thúc Loan khởi nghĩa ở Hoan Châu, xưng hoàng đế (Mai Hắc Đế), xây thành Vạn An. Sử cũ chép năm 722; một số nguồn ghi năm 713.
Nghệ An
khoảng 766 – 791
Phùng Hưng ở Đường Lâm khởi binh, chiếm phủ thành Tống Bình và tự quản đất An Nam một thời gian; được tôn là Bố Cái Đại Vương.
Hà Nội
905
Khúc Thừa Dụ giành quyền tự chủ
Nhân nhà Đường suy yếu, Khúc Thừa Dụ chiếm phủ thành Tống Bình, tự xưng Tiết độ sứ, mở đầu thời kỳ tự chủ của người Việt.
Hải Phòng
931
Dương Đình Nghệ đánh đuổi quân Nam Hán
Dương Đình Nghệ từ Ái Châu đem quân ra đánh đuổi quân Nam Hán khỏi thành Đại La, tự xưng Tiết độ sứ.
