226 bài
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Tháng 10 năm 979, Đinh Tiên Hoàng và con trưởng Đinh Liễn chết trong cung; sử cũ quy cho Đỗ Thích nhưng nhiều nhà nghiên cứu nghi ngờ. Bài nêu các bản chép, hậu quả, các giả thuyết về kẻ đứng sau và những chỗ nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Ngô – Đinh – Tiền LêThời kỳ: Ngô – Đinh – Tiền Lê
Hai đền thờ Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành ở Trường Yên được kể là khởi dựng từ thời Lý, dựng lại thế kỷ XVII. Bài nêu bố cục, tượng thờ, chạm khắc gỗ đá, các đợt trùng tu và những chi tiết nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Năm 178, Lương Long dấy binh chống thứ sử Chu Ngung, được người Ô Hử hưởng ứng, làm chủ nhiều quận trước khi bị Chu Tuấn dẹp năm 181. Bài nêu diễn biến, hệ quả, tiền lệ Chu Đạt (157) và những chỗ các nguồn chưa thống nhất.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Cuối thế kỷ II, ở huyện Tượng Lâm (quận Nhật Nam), thủ lĩnh bản địa Khu Liên tách khỏi chính quyền Hậu Hán và xưng vương, mở đầu nước Lâm Ấp, tiền thân của Champa. Năm xảy ra (192, 137 hay 190–193), tên nhân vật và vị trí Lâm Ấp còn tranh luận.
Danh mục: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpThời kỳ: Bắc thuộc
Khương Tăng Hội, nhà sư gốc Khương Cư lớn lên và xuất gia ở Giao Châu, gắn với trung tâm Phật giáo Luy Lâu; ông được nhắc đến với các tác phẩm như Lục độ tập kinh, An ban thủ ý kinh và việc sang Kiến Nghiệp (nước Ngô) truyền đạo. Năm sinh, năm mất và thầy tổ còn tranh luận.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Đồng Nai là văn hóa khảo cổ thời kim khí ở miền Đông Nam Bộ, cùng Đông Sơn và Sa Huỳnh làm thành ba trung tâm kim khí của Việt Nam; nổi bật với khuôn đúc đồng, đàn đá, mộ chum và buôn bán ven biển. Niên đại và cách phân kỳ còn tranh luận.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Trống đồng Sao Vàng, tìm thấy ở khu vực Sao Vàng (Thọ Xuân, Thanh Hóa), thuộc loại I Heger, mặt trống có sao 12 cánh và 11 vành hoa văn; được công nhận bảo vật quốc gia theo Quyết định 73/QĐ-TTg ngày 18/01/2024, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Thạp đồng Hợp Minh, tìm thấy năm 1995 ở Trấn Yên (Yên Bái cũ), cao 47,4 cm, nặng 13,5 kg, có nắp và các băng hoa văn lễ hội, thuyền, chim thú; thạp chứa hài cốt một đứa trẻ nên được coi là bằng chứng thạp Đông Sơn từng dùng làm quan tài.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Vũ khí là nhóm đồ đồng đông nhất của văn hóa Đông Sơn, gồm giáo, lao, dao găm cán tượng, rìu, qua, hộ tâm phiến, nỏ và hàng vạn mũi tên ở Cổ Loa; một số công cụ từng bị gọi là nông cụ nay được đề xuất là vũ khí chém bổ.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Văn miếu Trấn Biên được dựng năm 1715 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu, bị quân Pháp phá năm 1861 và phục dựng 1998–2002. Báo chí gọi đây là văn miếu đầu tiên ở Đàng Trong; công trình hiện nay là bản phục dựng, được xếp hạng di tích quốc gia năm 2016.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Tượng rồng đá thời Lý ở đền Lê Văn Thịnh (Đông Cứu, Bắc Ninh), Bảo vật quốc gia, thường được gắn với nỗi oan của Thái sư Lê Văn Thịnh trong vụ án hồ Dâm Đàm (1095–1096). Bài nêu cả hai chuyện, các niên đại lệch và việc nguồn khác phủ nhận mối liên hệ.
Danh mục: Văn Lang – Âu LạcThời kỳ: Văn Lang – Âu Lạc
Ngoài trống và thạp, người Đông Sơn đúc nhiều tượng đồng nhỏ gắn trên muôi, ấm, chuôi dao và nhất là đèn: người cưỡi voi, bò, hươu, người thổi khèn. Bài tổng hợp các nguồn báo chí, nêu những cách diễn giải còn là giả thuyết.
