Lễ hội Mường Xia (Sơn Thủy, Thanh Hóa)
Lễ hội Mường Xia của người Thái ở bản Chung Sơn, xã Sơn Thủy (Thanh Hóa), tổ chức mùng 9-10 tháng Hai âm lịch để tưởng nhớ tướng Tư Mã Hai Đào; có lễ ở đền, Hòn Đá Vía, chiêng, khèn, xòe và đã là di sản quốc gia.
Có nguồn · 3
Mường Xia và tướng Tư Mã Hai Đào
Lễ hội Mường Xia do cộng đồng người Thái ở xã Sơn Thủy, tỉnh Thanh Hóa (thuộc huyện Quan Sơn cũ) gìn giữ[1]. Lễ hội tưởng nhớ Tư Mã Hai Đào, vị tướng được dân tôn thờ như thần bảo hộ vùng Mường Xia. Theo Dư địa chí huyện Quan Sơn (cũ) mà Báo Văn Hóa dẫn lại, ông họ Hà, quê ở Mường Đào, xã Điền Quang (Bá Thước cũ), mồ côi từ nhỏ và từng chăn trâu cho nhà quan lang. Sau khi thắng trong một kỳ thi võ ở kinh đô, ông được vua gả công chúa; khi giặc ngoại xâm đe dọa miền tây xứ Thanh, ông cầm quân đánh tan giặc, được phong Tư Mã và chọn Mường Xia làm thủ phủ[1]. Báo Thanh Tra năm 2024 ghi thêm rằng ông trấn giữ biên cương ở Tén Tằn (nay là Mường Lát), mất tại Mường Xia và được an táng ở núi Pha Dùa[3]. Cuộc đời nhân vật còn nhiều truyền thuyết, bài chỉ nêu theo nguồn dẫn.
Thời gian và địa điểm
Theo Báo Thanh Tra, lễ hội được đồng bào Thái tổ chức hằng năm vào mùng 9 và mùng 10 tháng Hai âm lịch tại bản Chung Sơn, xã Sơn Thủy[3]. Các bản tin theo năm khớp với mốc này: tối 18/3/2024 là đêm khai hội[3], còn năm 2026 đêm khai mạc là 27/3, tức mùng 9 tháng Hai âm lịch, và các nghi lễ, trò chơi tiếp tục vào ngày 28/3[2].
Phần lễ
Theo Báo Văn Hóa, lễ hội năm 2026 mở đầu bằng nghi thức đánh chiêng khai hội, sau đó là bắn pháo hoa. Ngày 28/3, người dân dâng lễ vật, đọc văn tế tại đền thờ Tư Mã Hai Đào và làm lễ ở Hòn Đá Vía[2]. Báo Văn Hóa năm 2025 mô tả lễ hội có nghi thức rước lễ vật, tri ân tổ tiên và tưởng nhớ công lao tiền nhân; đền thờ đang được cải tạo và một số nghi lễ cổ đang được phục dựng[1]. Bài không nêu chi tiết từng nghi thức.
Phần hội
Không gian lễ hội vang tiếng chiêng, trống, khèn, với múa khèn, múa sạp và trang phục thổ cẩm[1]. Theo Báo Văn Hóa, chương trình nghệ thuật năm 2026 mang tên "Mường Xia: Linh thiêng và khát vọng" gồm ba chương, có phần trình diễn trang phục của 10 xã, lửa trại, xòe vòng, thi đấu thể thao và trò chơi dân gian[2]. Lễ hội còn là nơi giao lưu giữa người Thái với người Kinh, Mường, Mông và người Mường Đào (Bá Thước), theo Báo Thanh Tra[3]; Báo Văn Hóa cho biết có cả giao lưu với cư dân vùng Hủa Phăn (Lào)[1]. Du khách có thể trải nghiệm dệt thổ cẩm, giã bánh dày, uống rượu cần trong mô hình du lịch cộng đồng[1].
Công nhận và bảo tồn
Báo Văn Hóa cho biết năm 2022 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận lễ hội là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, và năm 2025 Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa xếp hạng đền thờ Tư Mã Hai Đào là di tích lịch sử cấp tỉnh[1]. Các nhận định trong bài chủ yếu đến từ báo chí; chưa có nguồn học thuật độc lập để đối chiếu.
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
- [2]
(Emagazine) Mường Xia rực lửa đêm hội, Báo Văn Hóa, 2026
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
- [3]
Lễ hội Mường Xia năm 2024 thu hút đông đảo du khách, Báo Thanh Tra, 2024
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót