Bỏ qua tới nội dung chính
Người Việt Nam
Danh mục: Lễ hộiTỉnh, thành phố: Thanh HóaDân tộc: Mường

Lễ hội Pôồn Pôông của người Mường (Thanh Hóa)

Pôồn Pôông là lễ hội của người Mường xứ Thanh, tổ chức vào rằm tháng Giêng, tháng Ba và tháng Bảy âm lịch; có cây bông, nghệ nhân Ậu Máy, hàng chục trò diễn và được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Báo sai sót

Có nguồn · 2

Lễ hội của người Mường xứ Thanh

Pôồn Pôông là lễ hội dân gian của người Mường ở Thanh Hóa. Theo Báo Đại Đoàn Kết, trong tiếng Mường, "Pôồn Pôông" có nghĩa là nhảy múa bên hoa, và ở Thanh Hóa nơi nào có người Mường sinh sống thì nơi ấy có lễ hội; trò diễn Pôồn Pôông ở xã Cao Ngọc (Ngọc Lặc) là ví dụ tiêu biểu được công nhận di sản[1]. Báo Thanh Tra cho biết lễ hội hiện được tổ chức trong cộng đồng người Mường ở các huyện Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Thạch Thành và Bá Thước[2].

Thời gian và ý nghĩa

Lễ hội diễn ra hằng năm vào dịp rằm tháng Giêng, rằm tháng Ba và rằm tháng Bảy âm lịch[1][2]. Theo cả hai nguồn, đây vừa là lễ cầu phúc, cầu an với mong ước mùa màng bội thu, bản làng ấm no, vừa mang tính giao duyên nam nữ[1][2]. Báo Đại Đoàn Kết ghi nhận lễ hội có từ rất lâu đời và được phục hồi vào các năm 1987 và 1990[1]. Bài này lấy rằm tháng Giêng làm ngày bắt đầu. Tùy nơi tổ chức, lễ hội có thể kéo dài từ tối đến sáng, từ sáng đến tối, hoặc tới hai ngày ba đêm[1].

Truyền thuyết

Báo Đại Đoàn Kết nhắc đến một truyền thuyết gắn lễ hội với mối tình của nàng Ờm và chàng Bồng Hương, đôi lứa bị cha mẹ nàng chia cắt vì cậy giàu sang[1]. Báo Thanh Tra kể về nhân vật Ậu Máy, người hái thuốc cỏ cứu nhiều người trong bản nên được dân làng kính trọng và tự nguyện nhận làm con nuôi[2]. Đây là những câu chuyện truyền miệng, bài chỉ nêu theo cách các báo ghi lại.

Cây bông và phần lễ

Mọi hoạt động xoay quanh cây bông. Theo Báo Đại Đoàn Kết, cây bông làm bằng tre cao khoảng 3 mét, treo 5 hoặc 7 tầng chùm hoa bằng gỗ bấc nhuộm màu cùng mô hình muông thú và nông cụ, tượng trưng cho sự ấm no, thịnh vượng[1]; Báo Thanh Tra mô tả cây bông là biểu tượng của vũ trụ[2]. Bên cạnh có bàn rượu cần và mâm cỗ với các món như canh uôi, canh đắng[1].

Người chủ lễ là Ậu Máy, được xem là "bảo tàng sống" của văn hóa Mường[1]. Trong phần lễ, theo Báo Thanh Tra, Ậu Máy đọc văn vần báo với thần linh rằng mùa màng bội thu, rồi mời thần tổ và vua cha về dự; phần lễ có tế lễ và nghi thức nhập đồng[2]. Trong lễ hội, Ậu Máy còn tặng du khách một cành hoa bông[2].

Phần diễn trò

Báo Đại Đoàn Kết cho biết lễ hội có 42 trò diễn như chia đất, chia nước, dựng nhà, đuổi thú dữ, trồng trọt và làm cơm mời Mường; các điệu múa mô phỏng động tác lao động và sinh hoạt hằng ngày[1]. Báo Thanh Tra liệt kê thêm diễn xướng, múa xường, bói bông, đấu vật, chọi gà, chọi trâu, đánh cá và uống rượu cần, với âm thanh chủ yếu của cồng, thào lài và trống cái[2]. Nghệ nhân ưu tú Phạm Thị Tắng được nhắc đến như người đã truyền dạy các điệu múa và lời hát Pôồn Pôông cho nhiều thế hệ, trong đó có cán bộ văn hóa cơ sở và người dân địa phương[1].

Công nhận di sản

Theo Báo Đại Đoàn Kết, năm 2017 Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận trò diễn Pôồn Pôông xã Cao Ngọc là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia[1]. Các nhận định trong bài chủ yếu dựa trên báo chí; chưa có nguồn học thuật độc lập để đối chiếu.

  • Văn hóa Việt Nam

Nguồn

Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.

  1. [1]

    Lễ hội Pôồn Pôông của người Mường, Báo Đại Đoàn Kết, 2021

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7↩8↩9↩10↩11↩12

  2. [2]

    Ngày xuân vui hội Pồn Pôông cùng đồng bào Mường xứ Thanh, Báo Thanh Tra, 2025

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7↩8

Độ tin cậy của nguồn

Hạng A
Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
Hạng B
Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
Hạng C
Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.

Lịch sử chỉnh sửa

Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.

Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.

Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!

Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.

Báo sai sót