Lễ hội Mường Khô (Bá Thước, Thanh Hóa)
Lễ hội Mường Khô của người Mường ở xã Điền Trung, huyện Bá Thước (Thanh Hóa) tổ chức mùng 10 tháng Giêng để tri ân Quận công Hà Công Thái và các vị tướng họ Hà; có rước kiệu đến chùa Mèo, cồng chiêng và trò chơi dân gian; đã được ghi danh di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Có nguồn · 3
Vùng Mường Khô và dòng họ Hà Công
Mường Khô là nơi cư trú của dòng họ Hà Công, một dòng họ có uy tín của người Mường ở miền tây Thanh Hóa. Ngày nay vùng Mường Khô được chia thành bốn xã Điền Trung, Điền Lư, Điền Quang, Điền Hạ của huyện Bá Thước[1]. Theo VietnamPlus, thời vua Gia Long và vua Minh Mạng, ông Hà Công Thái có công đánh giặc ở trấn Hưng Hóa và dẹp giặc cỏ vùng biên giới Việt - Lào, nên được triều Nguyễn phong tước Quận công và cho cai quản vùng đất từ dốc Eo Lê, chợ Mầu, chợ Bãi, Mường Ne đến đầu nguồn sông Mã[1].
Đền thờ và nguồn gốc lễ hội
Báo Diễn đàn Doanh nghiệp cho biết đền thờ Quận công Hà Công Thái được gia tộc Hà Công xây dựng từ thế kỷ XIX để thờ các vị thần. Sau khi ông mất, mộ ông được an táng gần đền, và trong khuôn viên chùa Mèo gia tộc xây thêm một ngôi nhà để thờ ông, về sau thờ thêm sĩ phu Hà Văn Mao và Hà Triều Nguyệt. Từ đó chùa Mèo trở thành nơi đáp ứng nhu cầu tâm linh của đất Mường Khô[3]. Báo VnEconomy kể thêm rằng vào cuối thế kỷ 18, vùng Mường Khô có một vị lang Mường ưu tú là Hà Công Thái, người giúp vua Gia Long tiến quân ra Bắc, và lễ hội ra đời từ việc dân làng ghi nhớ công lao của ông[2]. Các nguồn mô tả thời kỳ hoạt động của nhân vật này không hoàn toàn trùng nhau.
Theo VietnamPlus, lễ hội lúc đầu chỉ là việc thờ cúng của một gia đình, một dòng họ, về sau trở thành lễ hội lớn của cả vùng[1].
Thời gian và phần lễ
Cứ đến mùng 10 tháng Giêng hằng năm, người dân làng Muỗng Do (xã Điền Trung) và các vùng lân cận huyện Bá Thước lại tổ chức lễ hội để tri ân Quận công Hà Công Thái và các vị tướng họ Hà có công dẹp loạn vùng biên giới phía tây Thanh Hóa[1][2]. Lễ hội năm 2024 diễn ra hai ngày 18 và 19/2, tức ngày 9 và 10 tháng Giêng âm lịch[2].
Để chuẩn bị, những người có uy tín trong làng sắp 18 mâm cỗ, gồm 10 mâm cỗ mặn, hai mâm bánh chưng và sáu mâm ngũ quả. Đến giờ đẹp, dân Mường rước kiệu ra chùa Mèo, nơi thờ tổ tiên họ Hà Công; đội cồng chiêng vừa đi vừa diễn tấu dẫn đầu, theo sau là chấp kích, bát bửu và kiệu long đình có lọng che[2].
Phần hội
Theo VietnamPlus, du khách đến lễ hội được hòa vào phiên chợ vùng cao với rượu cần, cơm lam, canh đắng, cùng các trò như tung còn, chơi mảng, chọi gà, đánh đu và đánh cồng chiêng. Năm 2024 có trình diễn séc bùa và màn hòa tấu của 460 cồng, chiêng do các thiếu nữ Mường mang theo vừa đi vừa diễn tấu[1]. Báo VnEconomy ghi nhận với mỗi gia đình xứ Mường, dịp này giống như được đón một cái Tết nữa[2].
Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Ngày 19/2/2024 (mùng 10 tháng Giêng), UBND huyện Bá Thước tổ chức lễ đón nhận chứng nhận đưa Lễ hội Mường Khô vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, kết hợp khai hội năm 2024; Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa trao chứng nhận theo ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch[1]. Các nhận định trong bài chủ yếu đến từ báo chí và phát biểu của chính quyền địa phương; chưa có nguồn học thuật độc lập để đối chiếu.
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
- [2]
- [3]
Độc đáo Lễ hội Mường Khô, Báo Diễn đàn Doanh nghiệp, 2024
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót