Lễ hội Chá Mùn của người Thái đen (Yên Thắng, Thanh Hóa)
Lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ở Mường Lúm, Yên Thắng (Thanh Hóa), khoảng tháng 9-10 âm lịch, tạ ơn Pó Then, cầu sức khỏe và mùa màng, với cây bông và nghi lễ của thầy mo Mùn; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Có nguồn · 3
Lễ hội của người Thái đen ở Mường Lúm
Lễ hội Chá Mùn là lễ hội của người Thái đen ở bản Mường Lúm, xã Yên Thắng (huyện Lang Chánh cũ), tỉnh Thanh Hóa[2][1]. Theo Vietnam+ và Báo Văn Hóa, lễ hội được tổ chức vào khoảng tháng 9 và tháng 10 âm lịch hằng năm; các bài không nêu một ngày cụ thể[1][3]. Vì vậy bài này coi tháng 9 và tháng 10 âm lịch là mùa lễ hội chứ không phải một ngày cố định.
Truyền thuyết Pó Then
Theo Báo Văn Hóa, ngày xưa đất Mường Lúm cằn cỗi, hạn hán kéo dài, dịch bệnh và ma quỷ hoành hành mà không có thuốc chữa. Người Thái cử người lên Mường Trời cầu cứu Pó Then; Pó Then động lòng, mở cổng trời cho thần y xuống trần gian trừ tà, chữa bệnh và cầu mưa thuận gió hòa[2]. Vietnam+ cho biết theo quan niệm dân gian, Pó Then (vua Trời) là đấng linh thiêng, có khả năng chữa bệnh và che chở dân làng; lễ hội nhằm tạ ơn Pó Then, cầu sức khỏe, mùa màng và phúc lành cho cộng đồng[1].
Cây bông và lễ vật
Điểm nổi bật là "cây bông" (Bọoc mạy) dựng giữa sân, treo hoa, chim, muông, cá, ếch, voi, ngựa, tượng trưng cho vạn vật; mọi hoạt động diễn ra quanh cây này[1]. Có hai hũ rượu cần, một hũ mời Pó Then và một hũ mời khách; mâm lễ chính dâng Pó Then và linh hồn các thầy mo đời trước, còn các mâm phụ dành cho đoàn quân từ Mường Trời xuống dự lễ[1]. Báo Văn Hóa liệt kê lễ vật gồm trầu cau, quả, xôi, gà, gạo muối, bánh gai và rượu[3].
Trình tự nghi lễ
Theo Vietnam+, trước ngày hội thầy mo báo cho những người từng được chữa bệnh chuẩn bị đồ lễ góp vào lễ hội tổ chức tại nhà thầy mo. Thầy mo mời Pó Then và linh hồn các thầy mo đã mất, xin phép mở hội, cúng rồi phát lộc và thuốc chữa bệnh cho dân bản, sau đó gọi vía cho người bệnh và đọc bài khấn cầu mưa thuận gió hòa, lúa đầy bồ, sức khỏe; hết phần lễ thì chuyển sang phần hội[1]. Báo Văn Hóa mô tả thêm việc đón người cai quản địa phương và khách, các trò chơi, trò diễn, và phần cuối là tiễn Pó Then cùng linh hồn mo Mùn trở về Mường Trời, hẹn gặp lại vào mùa lễ hội sau[2]. Đối với các mo Mùn, đây còn là dịp tổng kết việc hái thuốc và chữa bệnh[3].
Phục dựng và công nhận
Lễ hội từng bị gián đoạn nhiều năm. Năm 2017, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa phối hợp với Ủy ban nhân dân huyện Lang Chánh (cũ) phục dựng thành công; tháng 8/2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận lễ hội là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia thuộc loại hình lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng[1]. Báo Văn Hóa đưa tin việc công nhận này ngày 26/8/2024 và đánh giá đây là niềm tự hào của người Thái cùng các dân tộc ở Thanh Hóa, mở ra cơ hội quảng bá văn hóa gắn với du lịch[2]. Năm 2026, lễ hội nằm trong Tuần Văn hóa Mường Đeng với giao lưu văn nghệ, thể thao, trò chơi dân gian, trưng bày sản phẩm, ẩm thực và đêm nghệ thuật "Mường Đeng - Hành trình di sản", thu hút hàng nghìn du khách[1].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
- [2]
Lễ hội Chá Mùn của người Thái ở Thanh Hóa là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Báo Văn Hóa, 2024
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
- [3]
Đến với hội Chá Mùn người Thái, Báo Văn Hóa, 2024
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót