Province · Central Vietnam
Current administrative unit, in effect since July 1, 2025. Legal basis: Nghị quyết 202/2025/QH15 (not yet checked against official documents)
The administrative units below are now part of Gia Lai.
Bình Định (not yet checked against official documents)
Hợp nhất vào tỉnh Gia Lai từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Legal basis: Nghị quyết 202/2025/QH15
Lễ mừng lúa mới của người Ba Na
12/1 (Gregorian)
Lễ tạ ơn Yàng Sri (thần Lúa) sau mùa gặt của người Ba Na ở Gia Lai: dựng giàn cúng, giã cốm, già làng khấn mời các Yàng, uống rượu cần, cồng chiêng và múa xoang quanh nhà rông. Ngày do làng chọn, thường vào cuối năm.
29 articles
Category: Kiến trúcPeriod: Lý – Trần
Dương Long là cụm ba tháp gạch Chăm xây khoảng cuối thế kỷ XII – đầu thế kỷ XIII ở Gia Lai (Bình Định cũ), nổi tiếng với chân đế và trang trí bằng sa thạch như rắn Naga; di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2015.
Category: Ẩm thực vùng miền
Cơm lam là nếp nướng trong ống tre, nứa, lồ ô; ở Tây Nguyên món thường đi cùng gà nướng cặp tre và muối lạc, muối lá é. Một bài báo cho rằng "lam" vốn là cách nấu của miền núi phía Bắc, còn người Jrai gọi nấu ống là "Asơi Brông".
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Chùa Thập Tháp Di Đà ở An Nhơn (Bình Định cũ) gắn với thiền sư Nguyên Thiều, người từ Triều Châu sang Đàng Trong và truyền thiền phái Lâm Tế. Năm lập chùa được các nguồn ghi là 1665, 1677 hoặc 1683.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Cận hiện đại
Chữ Ba Na (Bahnar) hệ Latin được các giáo sĩ Pháp xây dựng từ năm 1861 ở Kon Tum, về sau là cơ sở cho chữ Gia Rai, Ê Đê và hệ chữ chung Tây Nguyên năm 1935. Bài nêu các mốc từ điển và cuốn sách tranh Thần Giấy Hlabar ra mắt năm 2026 về lịch sử chữ viết Ba Na.
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Thành Hoàng Đế ở An Nhơn (nay thuộc Gia Lai, trước là Bình Định) được Nguyễn Nhạc mở rộng từ năm 1776 trên nền thành Đồ Bàn của Chăm Pa và làm kinh đô Tây Sơn. Bài nêu ba vòng thành, các số đo và niên đại lệch giữa nguồn, hiện trạng di tích quốc gia.
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Năm 1771 ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Lữ, Nguyễn Huệ dựng cờ ở Tây Sơn Thượng đạo, năm 1778 Nguyễn Nhạc xưng hoàng đế. Bài nêu nguyên nhân, diễn biến và các cách hiểu khác nhau (giặc cướp, ngụy triều, phong trào nông dân, cơ hội chính trị).
Category: Tây Sơn – NguyễnPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế niên hiệu Quang Trung năm 1788 và mất năm 1792. Bài nêu chính sách dùng người, giáo dục, chuyến đi Bắc Kinh năm 1790 với các cách hiểu khác nhau, nghi vấn về lăng mộ và các đánh giá của sử học.
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Năm 1471 Lê Thánh Tông đánh Chăm Pa, hạ kinh đô Vijaya (Đồ Bàn) và lập đạo Quảng Nam. Các nguồn lệch nhau về số quân, thương vong và cách đánh giá; bài nêu cả cách nhìn của sử học trong nước lẫn quan điểm khác.
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Sa Huỳnh là nền văn hóa thời đại kim khí ở miền Trung, nổi tiếng với mộ chum gốm, khuyên tai hai đầu thú và đồ thủy tinh; phát hiện năm 1909 ở Quảng Ngãi, đồng đại với Đông Sơn và được xem là nền tảng của Chăm Pa; niên đại và nguồn gốc chủ nhân còn nhiều ý kiến.
Category: Ẩm thực vùng miền
Rượu cần là rượu cơm ủ men lá trong ché, uống bằng ống cần chung, gắn với nghi lễ và tiếp khách của nhiều dân tộc Tây Nguyên. Bài dựa chủ yếu vào các mô tả về người Ê Đê và M'nông: cách làm men, ché và cần, nghi thức uống, ý nghĩa với thần linh và cộng đồng.
Category: Di sản UNESCO
Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên gắn với 17 cộng đồng dân tộc ở vùng cao nguyên miền Trung; UNESCO công bố là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể năm 2005 và đưa vào Danh sách đại diện năm 2008. Chiêng là nhạc cụ nghi lễ, vật thiêng và biểu tượng của gia đình.
Category: Phong tục vòng đời
Lễ tang của người Gia Rai nằm trong chu kỳ vòng đời và kết thúc bằng lễ bỏ mả. Bài mô tả hai loại đám tang, các nghi thức, tục chôn chung, ý nghĩa và diễn tiến của lễ pơ thi cùng nhà mồ, tượng gỗ và thực trạng bảo tồn hiện nay.
