28 articles
Category: Nghệ thuật trình diễnPeriod: Cận hiện đại
Dù kê là loại kịch hát của người Khmer Nam Bộ, hình thành đầu thế kỷ XX trên nền Rôbăm, tiếp thu hát Quảng, hát Tiều và cải lương. Bài nêu dàn nhạc có đàn gáo, mùa diễn ở chùa, mốc công nhận 1985 và 2014, cùng khó khăn về nghệ sĩ và kịch bản.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Hát Ghẹo là lối hát đối đáp giao duyên giữa nam nữ các làng kết nghĩa ở Phú Thọ, hát sau lễ hội làng. Bài mô tả bốn chặng (ví đãi trầu, giọng Sổng, sang giọng, ví tiễn chân), đặc điểm âm nhạc và lời ca, quan hệ với hát Xoan và tình hình bảo tồn theo hai nghiên cứu năm 2014 và 2019.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Hát Dô là lối diễn xướng dân gian gắn với đền Khánh Xuân thờ Tản Viên Sơn Thánh ở Liệp Tuyết (Quốc Oai, Hà Nội). Theo lệ cũ, hội hát mở 36 năm một lần; sau lần cuối năm 1926, hát Dô gián đoạn hơn nửa thế kỷ rồi được phục hồi từ 1989. Bài nêu cách tổ chức, đội hình và chỗ các nguồn lệch nhau.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Hát trống quân là lối hát đối đáp giao duyên nam nữ của người Việt ở Bắc Bộ, đệm bằng "trống đất" hoặc trống thùng; Bùi Xá, Dạ Trạch và Đức Bác đã được công nhận di sản quốc gia. Mỗi nơi có cách hát và chuyện nguồn gốc riêng, chưa nguồn nào xác lập niên đại.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Hò khoan Lệ Thủy là lối hát lao động của cư dân sông nước Kiến Giang, có chín mái hò theo từng công việc, được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017. Mốc hình thành (khoảng thế kỷ XVI) và số làn điệu khác nhau giữa các nguồn.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Ví và giặm là hai lối hát dân gian của người Nghệ An, Hà Tĩnh, gắn với lao động và đối đáp trai gái; UNESCO ghi danh năm 2014. Thời điểm hình thành chưa rõ (tư liệu nói phát triển từ thế kỷ XVII–XVIII); hiện hai tỉnh có hàng trăm câu lạc bộ nhưng làn điệu cổ đang mai một.
Category: Nghệ thuật trình diễnPeriod: Cận hiện đại
Nguyễn Vĩnh Bảo (1918–2021) là nhạc sư đờn ca tài tử người Cao Lãnh (Đồng Tháp), giảng dạy đàn tranh ở Sài Gòn và nước ngoài. Theo báo chí, ông cải tiến đàn tranh 16 dây thành 17, 19, 21 dây từ khoảng năm 1955.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Nhã nhạc là âm nhạc và múa của cung đình Việt Nam, thể chế hóa dưới triều Nguyễn, được UNESCO tuyên bố là kiệt tác năm 2003 và ghi vào Danh sách đại diện năm 2008. Các nguồn đặt mốc hình thành khác nhau: thời Lê theo UNESCO, thời Lý (khoảng năm 1010) theo Báo Pháp Luật.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Xòe là lối múa tập thể của người Thái ở Tây Bắc, có mặt trong nghi lễ, đám cưới, hội làng và các cuộc vui chung. UNESCO ghi danh "Nghệ thuật Xòe Thái" vào Danh sách đại diện năm 2021. Bài nêu ba dạng xòe, sáu điệu xòe cổ (các nguồn ghi hơi khác nhau) và những lo ngại về việc sân khấu hóa.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Múa Chăm là nghệ thuật múa của người Chăm, gắn với nghi lễ ở đền tháp, chịu ảnh hưởng Ấn Độ và có truyền thuyết về vũ nữ Apsara. Đi cùng là trống Ginăng, Baranưng và kèn Saranai; nay múa được đưa vào văn nghệ làng, sân khấu và du lịch.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Bài chòi là trò chơi đánh bài trong chòi tre và nghệ thuật hô hát của anh hiệu, chị hiệu ở duyên hải miền Trung, được UNESCO ghi danh năm 2017. Nguồn gốc gắn với Đào Duy Từ chủ yếu là truyền thuyết; thập niên 1930 bài chòi lên sân khấu rồi phát triển thành dân ca kịch.
Category: Nghệ thuật trình diễn
Khèn là nhạc cụ tiêu biểu của người Mông, gồm sáu ống trúc có lưỡi gà đồng gắn vào bầu gỗ, dùng trong lễ hội, tỏ tình, múa và tang lễ. Nghệ thuật khèn được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ở Điện Biên (2022) và Yên Bái (2023).
