28 articles
Category: Văn học dân gian
Truyện cười dân gian người Việt lấy tiếng cười để khen chê. Bài dựa trên khảo sát hơn 50 truyện của Đặng Quốc Minh Dương về tảo hôn, đa thê, thách cưới, ở rể, trinh tiết, bốn kiểu không gian của thể loại và những giới hạn khi dùng truyện cười làm tư liệu phong tục.
Category: Văn học dân gian
Tục ngữ là những câu ngắn đúc kết kinh nghiệm về thiên nhiên, lao động và cách ứng xử. Bài nêu ba nhóm nội dung, cuộc tranh luận về nghĩa đen, nghĩa bóng và chuyện tục ngữ có đa nghĩa hay không, cùng hình ảnh biểu trưng như con trâu và so sánh với tục ngữ Khmer.
Category: Văn học dân gian
Ót N'rông là sử thi truyền miệng của người M'nông ở Đắk Nông và Đắk Lắk, kể bằng thơ, có bài dài hàng nghìn câu, được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tháng 12/2014. Bài nêu diễn xướng, nghiên cứu, sưu tầm, số người còn hát kể được và các số liệu lệch.
Category: Văn học dân gian
Vè là thể loại tự sự dân gian bằng văn vần; ở Nam Bộ có nhiều bài vè kể vật về cá, chim, hoa, trái, bánh, rau. Bài nêu cách phân loại trong bộ Vè Nam Bộ, bố cục và thể thơ bốn chữ của vè kể vật, các thủ pháp đồng nghĩa, đồng âm, miêu tả, và mối liên hệ với đồng dao.
Category: Văn học dân gian
Truyện Trạng Quỳnh là chuỗi giai thoại trào phúng về một nhân vật mưu trí đối đầu vua chúa, quan lại và sứ thần. Bài nêu tiểu sử Nguyễn Quỳnh ở Hoằng Hóa (Thanh Hóa), đặc trưng thể loại giai thoại, các tích truyện tiêu biểu và những cách hiểu khác nhau về mối liên hệ với người thật.
Category: Văn học dân gian
Truyền thuyết hoàng tử Lang Liêu làm bánh chưng, bánh giầy dâng vua Hùng, được ghi trong Lĩnh Nam chích quái. Bài kể lại cốt truyện, nêu niên đại văn bản, ý nghĩa, tranh luận về ý niệm trời tròn đất vuông và nơi thờ Lang Liêu ở Dữu Lâu (Phú Thọ).
Category: Văn học dân gian
Truyền thuyết về cậu bé làng Phù Đổng đánh giặc Ân rồi bay về trời, một trong Tứ bất tử. Bài nêu cốt truyện, các dị bản trong sử cũ và bản đầy đủ do nhóm nghiên cứu ghép lại, quá trình phong thần, và những cách đọc của giới nghiên cứu.
Category: Văn học dân gian
Tên Hạ Long nghĩa là "rồng xuống". Bài nêu bản kể phổ biến về đàn rồng phun châu ngọc thành đảo đá chặn giặc, các dị bản, bản kể của Xuân Quỳnh, chuyện "rồng" năm 1898 và cách người xưa lý giải cảnh quan vịnh.
Category: Văn học dân gian
Truyền thuyết tình yêu của chàng Cốc thổi sáo và nàng Công con quan Lang, giải thích tên núi Cốc và sông Công ở Thái Nguyên, kèm chuyện nguồn gốc chè Tân Cương. Bài so sánh ba bản kể và nêu bối cảnh hồ Núi Cốc, hồ nhân tạo trên sông Công.
Category: Văn học dân gian
Truyền thuyết kể Mai An Tiêm bị vua Hùng đày ra đảo hoang, tìm được giống dưa hấu nhờ loài chim từ phương Tây rồi được đón về. Truyện gắn với núi Mai An Tiêm, đền thờ và lễ hội ở Nga Sơn (Thanh Hóa); bài nêu các dị bản và cách đọc khác nhau.
Category: Văn học dân gian
Truyền thuyết kể Lê Lợi được Long Quân cho mượn gươm thần đánh giặc Minh rồi trả lại cho rùa vàng ở hồ Tả Vọng, nên hồ mang tên Hồ Gươm. Bài so sánh bản "trả gươm" với các bản "mất gươm" trong thư tịch và các cách giải thích tên hồ.
Category: Văn học dân gian
Truyền thuyết về Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh bọc trăm trứng rồi chia con lên núi, xuống biển, được chép trong Lĩnh Nam chích quái và Đại Việt sử ký toàn thư. Bài nêu văn bản, các cách đọc và đền Mẫu Âu Cơ ở Phú Thọ.
