Lễ cưới truyền thống của người Nùng: so lá số, dạm ngõ, đón dâu và hát sli
Cưới của người Nùng qua nhóm Nùng Giang ở Hà Quảng (Cao Bằng), Nùng Phàn Slình ở Lạng Sơn: ngoại hôn dòng họ, so lá số, thách cưới, ông mối, đón dâu số chẵn, hát sli, lại mặt và những thay đổi hiện nay.
Có nguồn · 3

Nhiều nhóm, nhiều cách cưới
Theo Lục Mạnh Hùng (Tạp chí Dân tộc học, 2022), người Nùng có nguồn gốc là dân tộc Choang từ Quảng Tây (Trung Quốc) di cư sang Việt Nam trong khoảng 300-400 năm trở lại đây, và gồm nhiều nhóm như Cháo, Inh, An, Khen Lài, Lòi, Quý Rịn, Giang, Phàn Slình, Xuồng, Vẻn. Bài của ông dựa trên điền dã năm 2021-2022 ở thôn Cáy Tắc (xã Lũng Nặm, Hà Quảng, Cao Bằng), nơi chủ yếu là nhóm Nùng Giang[1]. Hai nguồn còn lại tả cưới của người Nùng Phàn Slình ở Cao Lộc (Lạng Sơn) và lời kể ở Tân Đoàn (Lạng Sơn), Khâu Vai (Tuyên Quang)[2][3]. Vì vậy chi tiết dưới đây là của từng nơi, không phải khuôn mẫu chung của mọi nhóm Nùng.
Quy tắc trước khi cưới
Người Nùng quan niệm dựng vợ gả chồng khi con đến tuổi trưởng thành là việc không thể thiếu. Trước đây tuổi cưới thấp, nữ khoảng 15-17, nam 18-20, và các bước so lá số, dạm hỏi có khi làm trước đó vài năm. Hôn nhân theo nguyên tắc ngoại hôn dòng họ: người cùng họ nội, có quan hệ huyết thống trong phạm vi năm đời không được lấy nhau; chuyện huyết thống được xét trước, rồi đến so tuổi, so số mệnh và "môn đăng hộ đối"[1]. Nếu thầy Tào xem lá số thấy không hợp thì mối duyên có thể chấm dứt; nếu hợp, nhà trai dạm ngõ, mang tiền và lễ vật theo yêu cầu "thách cưới" sang nhà gái, rồi hai bên thống nhất ngày cưới[1].
VOV4 nói chàng trai nhờ cha mẹ chọn ông bà mối có uy tín, am hiểu phong tục; hành trình gồm dạm ngõ, ăn hỏi, định ngày và lễ cưới, trước khi chốt ngày phải so tuổi[3]. Cổng thông tin Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (2023), khi đưa tin buổi tái hiện của người Nùng Phàn Slình ở Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, kể các lễ so tuổi, dạm hỏi, dẫn cưới, đón dâu, lại mặt; mùa cưới thường từ tháng 8 đến tháng 10 âm lịch[2].
Ngày đón dâu
Theo bài của Bộ VHTTDL, đoàn đón dâu của người Nùng Phàn Slình gồm người gánh sính lễ, ông mối, cô đón, chú rể và phù rể, thường 6, 8 hoặc 10 người vì số chẵn được coi là may mắn; trong lễ đón dâu nhất định phải có lợn quay. Ông mối đối đáp bằng hát sli với nhà gái để xin đón dâu, cô dâu chú rể lễ tổ tiên, và trong buồng tân hôn có nghi thức đốt bốn que diêm ở bốn góc tường để tẩy uế và cầu ấm áp[2].
VOV4 ghi lời kể ở Tân Đoàn (Lạng Sơn) rằng đoàn rước dâu đi theo số chẵn, thường 12 người, do một cặp vợ chồng song toàn, giỏi hát dẫn đầu; ông mối cầm ô đen. Trước cổng nhà gái, hai bên dùng điệu sli và cỏ lảu để xin mở cổng, xin lên cầu thang, xin chỗ ngồi; muốn qua dải lụa đỏ giăng trước cổng, ông mối phải trao phong bao "mở cửa" và mỗi thành viên uống một chén rượu. Cô dâu che kín mặt, che ô, không tự bước qua bậc cửa mà được người cõng ra, vì người Nùng quan niệm nếu cô tự bước đi thì sẽ mang vượng khí nhà ngoại sang nhà chồng. Ở xã Khâu Vai, một người kể rằng về đến nhà trai, cô dâu bước vào nhà và vào buồng trước chú rể, để "hạ cái tôi" của người đàn ông[3].
Mâm sính lễ truyền thống có lợn quay nhồi lá mắc mật, xôi đỏ, rượu men lá và bánh; nhà gái chuẩn bị của hồi môn cho con gái. Đám cưới thường kéo dài hai ngày: nhà gái đãi họ hàng trước, hôm sau nhà trai mở tiệc và đi đón dâu[3].
Hát sli, lại mặt và nơi ở sau cưới
Theo Lục Mạnh Hùng, tối sau bữa cỗ mừng cưới thường có hát sli: trai làng hát đối với các cô gái đến đón dâu, còn các cô gái làng hát đối với phù rể, đồng thời là dịp để thanh niên gặp gỡ, nên duyên[1]. Khoảng hai đến ba ngày sau đám cưới, đôi vợ chồng mang xôi, gà luộc và rượu về nhà gái làm lễ lại mặt (pây slao) để tạ ơn cha mẹ[3]. Lục Mạnh Hùng cho biết cô dâu truyền thống về ở nhà bố mẹ đẻ một thời gian, đến khi sinh con đầu lòng mới chuyển hẳn sang nhà chồng, nhưng tập quán này nay gần như ít còn[1].
Thay đổi hiện nay
Cũng theo bài ở Cáy Tắc, thời gian từ dạm hỏi đến lúc cô dâu về nhà chồng nay thường chỉ 1-3 tháng thay vì nhiều năm; một số bước được gộp, việc xem lá số chỉ còn tính hình thức; mừng cưới và thách cưới chủ yếu bằng tiền; nhiều tiểu tiết như hát tiễn dâu hay chăng dây chắn đường được đơn giản hóa. Những cuộc hát sli suốt đêm hầu như không còn vì thanh niên không biết hát. Đám cưới thuê rạp, loa đài, cô dâu chú rể chỉ mặc trang phục dân tộc lúc đón dâu và dâng hương rồi đổi sang váy trắng, vest khi tiếp khách và chụp ảnh. Tác giả cũng ghi nhận hôn nhân khác tộc và xuyên biên giới làm nghi lễ mai một, nhất là khi nhà trai không thể tổ chức đón dâu đầy đủ[1].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
Lục Mạnh Hùng, Biến đổi hôn nhân của người Nùng ở vùng biên giới Việt Nam - Trung Quốc (Nghiên cứu tại thôn Cáy Tắc, xã Lũng Nặm, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng), Tạp chí Dân tộc học (Viện Dân tộc học), số 6, 2022, tr. 126–135, 2022
Truy cập ngày 18 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh
- [2]
Tái hiện nghi thức cưới hỏi đặc sắc người Nùng ở Lạng Sơn tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, Cổng thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đăng ngày 13/11/2023, 2023
Truy cập ngày 18 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
- [3]
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 19 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót