Hội làng Đồng Kỵ (Bắc Ninh) thờ Thánh Thiên Cương, mở đầu năm bằng đám rước pháo khổng lồ và nghi thức "dô ông đám" vào mùng 4 Tết; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016.
Lễ hội Tứ Pháp vùng Dâu ở chùa Dâu (Bắc Ninh): hội làng của 12 làng cổ Dâu - Luy Lâu thờ Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện, khai hội 6 và chính hội 8 tháng Tư âm lịch; vào danh mục di sản phi vật thể quốc gia năm 2026.
Hội đầu năm ở đền Bà Chúa Kho (Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, Bắc Ninh) từ 12 đến 15 tháng Giêng âm lịch, gắn với tích bà giữ kho lương thời Lý và tục "vay vốn" đầu năm, "lễ tạ" cuối năm.
Lễ hội đền Đô (đền Lý Bát Đế) ở Đình Bảng, Từ Sơn (Bắc Ninh), từ 14 đến 16 tháng Ba âm lịch, chính hội 15 tháng Ba, tưởng nhớ vua Lý Thái Tổ và các vua nhà Lý với đám rước kiệu từ chùa Ứng Tâm.
Lễ hội kỷ niệm khởi nghĩa Yên Thế (1884–1913), tổ chức quanh ngày 16 tháng 3 dương lịch tại khu di tích Hoàng Hoa Thám, Phồn Xương (Bắc Giang cũ, nay thuộc Bắc Ninh); di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2012.
Articles
54 articles
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Bia Xá lợi tháp minh, khắc năm 601 đời Tùy, tìm thấy ở Xuân Quan (Thuận Thành, Bắc Ninh) gần thành Luy Lâu, ghi việc dựng tháp đặt xá lợi ở chùa Thiền Chúng, Giao Châu. Bài nêu phát hiện, nội dung, so sánh và các chỗ chưa thống nhất.
Yếm là mảnh vải che ngực và bụng buộc bằng dải ở cổ và lưng, xưa là nội y của phụ nữ Việt. Bài nêu cấu tạo, nhận định về nguồn gốc từ thời Đông Sơn trong các bài báo, vai trò của yếm đào ở Kinh Bắc, ý nghĩa, trang phục cưới và cách đưa yếm vào thời trang hiện nay.
Áo tứ thân có bốn thân, hai vạt trước buộc ngang bụng để lộ yếm đào, thường nâu, đen, đi với váy hoặc quần lĩnh, thắt lưng lụa, khăn mỏ quạ. Nguồn gốc còn tranh luận: một nghiên cứu cho là áo từ Trung Hoa vào Việt Nam rất sớm; từ thập niên 1930 áo ngũ thân được cải biến thành áo dài.
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Nguyễn Hữu Cầu (quận He) là thủ lĩnh nông dân Đàng Ngoài, lấy Đồ Sơn làm căn cứ, đánh Kinh Bắc, uy hiếp Thăng Long và bị chúa Trịnh bắt năm 1751. Bài nêu diễn biến theo các nguồn thứ cấp, phần giai thoại (trâu lửa, hội chọi trâu) và các chi tiết còn lệch.
Historical record
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Năm 1442, vua Lê Thái Tông mất đột ngột ở vườn Lệ Chi, Nguyễn Trãi bị tru di ba họ, Nguyễn Thị Lộ bị quy tội giết vua. Bài trình bày chính sử, các giả thuyết (ngộ sát, vu oan do tranh ngôi, rắn báo oán) và việc minh oan năm 1464.
Khởi nghĩa Yên Thế do Đề Nắm rồi Hoàng Hoa Thám lãnh đạo, diễn ra trong khoảng 30 năm ở Bắc Giang, nổi bật với các làng chiến đấu. Bài tóm lược bốn giai đoạn, hai lần giảng hòa, kết cục năm 1913 và cách đánh giá chính thức, kèm những điều chưa chắc.
Historical record
Category: Hồ – Lê sơ – MạcPeriod: Hồ – Lê sơ – Mạc
Tháng 10–11/1427 nghĩa quân Lam Sơn diệt viện binh nhà Minh ở Chi Lăng và Xương Giang, buộc Vương Thông thề rút quân khỏi Đông Quan. Bài nêu diễn biến, số liệu và ngày tháng lệch giữa các nguồn, cùng di tích.
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1284 Thượng hoàng Trần Thánh Tông họp các phụ lão ở thềm điện Diên Hồng hỏi kế đánh quân Nguyên, và các phụ lão đồng thanh nói "đánh". Bài nêu sự lệch năm, người triệu tập, tranh luận về địa điểm Bình Than và cách gọi "hội nghị dân chủ".
Sau khi Ngô Quyền mất, nhiều hào trưởng chiếm giữ các vùng ở Bắc Bộ cho đến khi Đinh Bộ Lĩnh dẹp xong và lập nước Đại Cồ Việt; các nguồn khác nhau về danh sách sứ quân, mốc thời gian và cách gọi "loạn" hay "cục diện".
Disputed
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Sĩ Nhiếp là thái thú Giao Chỉ từ năm 187, đặt trị sở ở Luy Lâu, giữ yên Giao Châu trong thời loạn rồi quy phục Đông Ngô; sử Nho gia tôn ông là Sĩ Vương, còn bài tổng hợp hiện đại coi ông là người Hán bản địa hóa cầm quyền như một chính quyền cát cứ.
Disputed
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Triệu Đà, viên quan Hán lập nước Nam Việt ở Phiên Ngung, đã sáp nhập Âu Lạc vào khoảng năm 179 TCN, mở ra thời Bắc thuộc theo sử Việt Nam; cách Âu Lạc mất độc lập, mốc thời gian và việc xem nhà Triệu là ngoại xâm hay chính thống còn nhiều ý kiến.
Quần thể gồm 12 thành phần ở Quảng Ninh, Bắc Ninh và Hải Phòng, lấy Phật giáo Trúc Lâm do vua Trần Nhân Tông sáng lập làm cốt lõi. Ngày 12/7/2025, tại Paris, UNESCO ghi vào Danh mục Di sản thế giới, là di sản thế giới thứ chín của Việt Nam.