Tỉnh · Miền Trung
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Quảng Trị.
Quảng Bình (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Quảng Trị từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
15 bài
Danh mục: Hồ – Lê sơ – MạcThời kỳ: Hồ – Lê sơ – Mạc
Ô châu cận lục, do Dương Văn An hoàn thành năm 1555 dưới triều Mạc, được coi là sách địa phương chí đầu tiên về vùng Thuận – Quảng. Bài nêu bố cục, nội dung, các bản chép và bản dịch, cùng những chỗ nguồn chưa thống nhất về phạm vi “Ô châu”.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Hò khoan Lệ Thủy là lối hát lao động của cư dân sông nước Kiến Giang, có chín mái hò theo từng công việc, được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017. Mốc hình thành (khoảng thế kỷ XVI) và số làn điệu khác nhau giữa các nguồn.
Danh mục: Di sản UNESCO
Phong Nha – Kẻ Bàng (Quảng Trị, trước đây thuộc Quảng Bình) được UNESCO ghi danh Di sản thiên nhiên thế giới năm 2003, bổ sung tiêu chí năm 2015 và mở rộng sang Vườn quốc gia Hin Nậm Nô của Lào năm 2025. Đây là vùng karst cổ nhất châu Á, có hơn 220 km hang động, trong đó có hang Sơn Đoòng.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Bài chòi là trò chơi đánh bài trong chòi tre và nghệ thuật hô hát của anh hiệu, chị hiệu ở duyên hải miền Trung, được UNESCO ghi danh năm 2017. Nguồn gốc gắn với Đào Duy Từ chủ yếu là truyền thuyết; thập niên 1930 bài chòi lên sân khấu rồi phát triển thành dân ca kịch.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Đào Duy Từ là mưu thần của chúa Nguyễn Phúc Nguyên, gắn với việc đắp lũy Trường Dục và lũy Thầy ở Quảng Bình. Bài nêu xuất thân, con đường vào Nam, các tác phẩm được ghi nhận, những giai thoại cần phân biệt và các đền thờ.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Năm 1558, Nguyễn Hoàng xin vào trấn thủ Thuận Hóa để tránh họ Trịnh. Bài tóm lược hoàn cảnh ra đi, việc dựng nền ở Thuận Quảng, lần ra Bắc rồi trở về Nam năm 1600, và những đánh giá khác nhau về ông.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Hiệp định Genève (7/1954) chấm dứt chiến tranh Pháp – Việt Minh, chia Việt Nam tạm thời ở vĩ tuyến 17 và hẹn tổng tuyển cử năm 1956. Bài tóm lược cuộc đàm phán, nội dung, ngày ký, hậu quả và lưu ý rằng các nguồn dùng chủ yếu từ phía Việt Nam.
Danh mục: Cận hiện đạiThời kỳ: Cận hiện đại
Phong trào Cần vương nổ ra sau cuộc phản công ở kinh thành Huế đêm 4 rạng 5/7/1885 và Dụ Cần vương ngày 13/7/1885 của vua Hàm Nghi tại Tân Sở. Bài nêu các trung tâm khởi nghĩa, Hương Khê và những điểm các nguồn ghi khác nhau.
Danh mục: Lý – TrầnThời kỳ: Lý – Trần
Năm 1306, công chúa Huyền Trân, con vua Trần Nhân Tông, kết hôn với vua Chế Mân của Champa; Champa dâng châu Ô, châu Lý làm sính lễ. Bài nêu các cách kể và cách diễn giải khác nhau về chuyện giàn hỏa thiêu, danh hiệu của công chúa và cuộc đời bà sau khi về nước.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Từ năm 1627 đến 1672, họ Trịnh ở Đàng Ngoài và họ Nguyễn ở Đàng Trong giao tranh nhiều lần mà không phân thắng bại. Hệ thống Lũy Thầy do Đào Duy Từ thiết kế giúp họ Nguyễn giữ đất, và sông Gianh trở thành ranh giới hai miền.
Danh mục: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnThời kỳ: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Năm 1698, theo lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu, Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650–1700) vào kinh lược xứ Đồng Nai, lập phủ Gia Định với dinh Trấn Biên và dinh Phiên Trấn; các nguồn nhấn mạnh khác nhau giữa “xác lập chủ quyền” và việc sắp xếp bộ máy trên nền lưu dân có sẵn.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Chứt sống trong các bản nhỏ ở thung lũng vùng núi phía tây Quảng Trị (Quảng Bình cũ) và nhóm Mã Liềng ở Hà Tĩnh, nói tiếng thuộc nhóm Việt - Mường, gồm năm nhóm Mày, Rục, Sách, Arem, Mã Liềng. Họ làm nương du canh, săn bắn, hái lượm; trưởng làng đồng thời giữ vai trò tôn giáo.
