Lễ Xên Đông (cúng rừng) của người Thái Mường Lò
Lễ cúng rừng đầu năm của người Thái ở Mường Lò, Nghĩa Lộ (Yên Bái cũ, nay thuộc Lào Cai), vào 12 tháng Giêng âm lịch: ba mâm lễ do ba thầy mo chủ trì, cúng thành lũy Viềng Công; di sản quốc gia công bố năm 2024.
Có nguồn · 3
Cộng đồng và ý nghĩa
Lễ Xên Đông, hay lễ cúng rừng, là lễ hội của người Thái ở Mường Lò, thị xã Nghĩa Lộ, tỉnh Yên Bái cũ, nay thuộc tỉnh Lào Cai[1][2][3]. Báo Nhân Dân gọi đây là lễ hội đặc biệt quan trọng của cộng đồng người Thái đen[2]. Theo Vietnam+, lễ nhằm tưởng nhớ tiên tổ, cảm tạ thần rừng và cầu bình an, no ấm cho bản mường, đồng thời gắn với việc bảo vệ rừng đầu nguồn[1]. Báo Lào Cai năm 2026 bổ sung các ý nghĩa như bảo vệ nguồn nước, củng cố tình làng nghĩa xóm và giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn" cho lớp trẻ[3].
Thời gian
Vietnam+ cho biết lễ được tổ chức vào ngày 12 tháng Giêng âm lịch hằng năm[1]. Các bài của Báo Nhân Dân và Báo Lào Cai không nêu ngày âm lịch cụ thể mà chỉ ghi lễ diễn ra hằng năm, vào dịp đầu xuân[2][3]. Bài này dùng ngày 12 tháng Giêng, kéo dài một ngày.
Diễn biến nghi lễ
Theo Vietnam+, nghi thức bắt đầu bằng việc cúng rừng dưới gốc một cây đa cổ thụ hàng trăm năm tuổi trong khu rừng thiêng[1][3]. Người dân mổ trâu chia thành ba mâm lễ, mỗi mâm do một thầy mo phụ trách; thầy mo mời đại diện nhân dân trong xã cùng uống chén rượu đoàn kết, rồi buổi cúng được mô tả như cuộc trò chuyện giữa thầy mo và thần rừng để cầu một năm mới mưa thuận gió hòa[1]. Sau đó đoàn người về bản Viềng Công cúng thành lũy Viềng Công, gắn với truyền thuyết về người anh hùng Cầm Hánh, và phần lễ khép lại bằng việc thầy mo cúng tổ tiên bản mường tại nhà của người có chức vụ cao nhất trong xã để báo cáo đã hoàn tất nghi lễ và cầu phù hộ[1]. Báo Lào Cai cũng ghi các bước tương tự: cúng dưới gốc đa, ba mâm cúng do ba thầy mo, rượu đoàn kết, cúng thành lũy Viềng Công, cúng tổ tiên[3].
Phần hội
Phần hội có múa xòe, hát khắp, nhảy sạp, biểu diễn nhạc cụ và trò chơi dân gian[1]. Báo Lào Cai năm 2026 cho biết phần hội diễn ra tại sân vận động trung tâm phường Cầu Thia[3].
Di sản
Theo Vietnam+, lễ Xên Đông được công bố theo Quyết định số 2319/QĐ-BVHTTDL ngày 9/8/2024 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng; thông tin về quyết định này được bài trích từ Cổng thông tin điện tử tỉnh Yên Bái[1]. Báo Nhân Dân cho biết lễ công bố quyết định được tổ chức tối 21/12/2024 tại Quảng trường Golden Field, phường Tân An[2]. Báo Lào Cai năm 2026 viết địa phương vẫn duy trì lễ này hằng năm[3].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
- [2]
Nguyễn Thanh Sơn, Lễ “Xên Đông” (Cúng rừng) của người Thái là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Báo Nhân Dân, 2024
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
- [3]
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót