Lễ hội Khô già già của người Hà Nhì đen (Bát Xát, Lào Cai)
Lễ hội Khô già già của người Hà Nhì đen ở Y Tý, A Lù, Trịnh Tường, Nậm Pung (Bát Xát, Lào Cai), đầu tháng Sáu âm lịch: mổ trâu hiến tế, cúng thần đất, nước, rừng, đu quay, đu dây; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Có nguồn · 4
Lễ hội cầu mùa của người Hà Nhì đen
Khô già già là lễ hội cầu mùa lớn nhất trong năm của người Hà Nhì đen ở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, được tổ chức ở các xã vùng cao như Y Tý, A Lù, Trịnh Tường và Nậm Pung[2][4]. Theo Báo Đại Đoàn Kết, tên lễ trong tiếng Hà Nhì có nghĩa là "bội thu"[3]. Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của Cục Di sản văn hóa có mục "Lễ hội Khô già già của người Hà Nhì đen", loại hình lễ hội truyền thống, địa bàn huyện Bát Xát, theo Quyết định số 4205/QĐ-BVHTTDL ngày 19/12/2014[1]. Hai bài báo (2021 và 2025) viết là từ năm 2015[3][4]; bài này ghi theo ngày ký quyết định trong Danh mục.
Thời gian
Báo Lào Cai cho biết lễ diễn ra vào đầu tháng Sáu âm lịch hằng năm[2]. Báo Đại Đoàn Kết mô tả lễ bắt đầu từ ngày Thìn đầu tiên của tháng Sáu và kết thúc vào ngày Ngọ[3]. Vì tính theo ngày can chi nên thời điểm mỗi năm một khác: năm 2018 lễ diễn ra từ 23 đến 27/7 dương lịch, tức từ ngày Thìn đến ngày Thân[2]; năm 2025 từ 28 đến 30/6 dương lịch, tương ứng 4 đến 6/6 âm lịch, ngày chính lễ là 30/6[4]. Bài này lấy mùng 4 tháng Sáu, theo năm 2025, làm ngày bắt đầu và tính ba ngày.
Chuẩn bị và nghi lễ
Theo chương trình năm 2025, ngày đầu bà con dọn dẹp khu vực làm lễ và lợp lại mái lán thờ; ngày thứ hai mổ trâu hiến tế thần linh, thịt trâu được chia cho các gia đình để cúng tổ tiên; ngày thứ ba là lễ cúng chung, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, người dân khỏe mạnh[4]. Báo Đại Đoàn Kết cho biết mỗi nơi chọn hai thầy cúng; mâm của cả bản và của trưởng, phó bản được cúng trước, sau đó mới đến mâm từng gia đình[3]. Theo Báo Lào Cai năm 2018, hai thầy cúng chính làm lễ cúng thần đất, thần nước và thần rừng; mỗi gia đình mang mâm lễ vào rừng, sau lễ mâm được chuyển vào lán thờ để đại diện các hộ ăn cơm, uống rượu và chia sẻ kinh nghiệm sản xuất[2]. Cũng theo bài này, dân làng được nghỉ ba ngày, trong thời gian đó không vào rừng chặt cây, lấy củi hay đào đất[2].
Lễ vật
Mâm chung của bản và mâm của trưởng, phó bản phải đủ 12 món, tượng trưng cho 12 tháng; mâm gia đình tùy điều kiện, thường 8 đến 10 món, tiêu biểu là thịt trâu luộc, bánh giầy và nước gừng hoặc rượu[3]. Báo Lào Cai nêu thêm các thứ gia đình tự làm như thịt gà, thịt lợn, đậu tương, bí đỏ, lạc rang và rượu trắng[2].
Phần hội và ý nghĩa
Trong lễ có đu quay và đu dây, được làm mới mỗi năm; thầy cúng thử trước để bảo đảm an toàn rồi người dân và trẻ em mới chơi[2][3]. Phần hội còn có văn nghệ và thi đấu thể thao dân tộc như đẩy gậy, du khách tham gia ngày một đông[3]; bài năm 2025 kể thêm trò nhảy que và ẩm thực Hà Nhì[4]. Theo Báo Đại Đoàn Kết, lễ thể hiện tín ngưỡng thờ thần nông nghiệp, thần rừng, thần nước, thần đất; việc thay mái lán thờ mỗi năm được ví như thay áo mới cho bản làng, và lễ hội cũng là dịp thanh niên Hà Nhì gặp gỡ, tìm bạn đời[3]. Các nguồn dẫn đều là báo chí, chưa có nghiên cứu dân tộc học để đối chiếu phần giải thích ý nghĩa.
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
Truy cập ngày 2 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh
- [2]
- [3]
- [4]
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót