Bỏ qua tới nội dung chính
Người Việt Nam
Danh mục: Lễ hộiTỉnh, thành phố: Tuyên QuangDân tộc: Pà Thẻn

Lễ hội Nhảy lửa của người Pà Thẻn (Tuyên Quang)

Nghi lễ đón thần lửa của người Pà Thẻn ở Tuyên Quang: sau bài cúng của thầy mo, thanh niên nhảy chân trần qua than hồng; thường tổ chức lúc nông nhàn, nhất là tháng Giêng; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Báo sai sót

Có nguồn · 4

Cộng đồng và địa bàn

Người Pà Thẻn là một dân tộc ít người ở miền núi phía Bắc. Theo Báo Văn hóa, họ sống chủ yếu ở xã Hồng Quang, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang[3]; Báo Nhân Dân cũng ghi nhận lễ nhảy lửa ở xã Hồng Quang[4]. Danh mục của Cục Di sản văn hóa lại ghi địa điểm của lễ hội là xã Tân Bắc, huyện Quang Bình, tỉnh Hà Giang[1]. Hà Giang cũ nay thuộc tỉnh Tuyên Quang, và năm 2026 lễ hội cấp tỉnh lần thứ hai được tổ chức ở xã Tân Trịnh, tỉnh Tuyên Quang[2].

Thời gian

Theo Vietnam+, lễ hội truyền thống thường diễn ra vào lúc nông nhàn, từ 16 tháng Mười âm lịch năm trước đến 15 tháng Giêng âm lịch năm sau[2]. Báo Văn hóa viết rằng lễ hội thường được tổ chức trong tháng Giêng[3]. Vì mốc thời gian rộng như vậy, bài này chỉ ghi tháng Giêng âm lịch làm thời điểm đại diện. Bản tin của Vietnam+ đăng ngày 16/11/2026 cho biết lễ hội cấp tỉnh diễn ra từ ngày 22 đến 24/11/2026 để hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), với nghi lễ nhảy lửa lúc 20 giờ 10 phút ngày 24/11[2].

Ý nghĩa

Người Pà Thẻn tin rằng các vị thần che chở họ vượt qua hiểm nguy; thần lửa được coi là vị thần tối cao và ngọn lửa mang lại may mắn[2]. Theo Vietnam+, nhảy lửa là nghi lễ đón thần xuống trần gian cùng dân làng, tượng trưng cho việc thần tắm nước và phù hộ dân làng khỏe mạnh, mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi; tục lệ này cũng nhằm dạy con cháu vượt qua nỗi sợ hãi và yếu đuối[2]. Báo Nhân Dân nhấn mạnh lửa tượng trưng cho sự sống, giúp cộng đồng vượt khó khăn và xua điều rủi ro[4], còn Báo Văn hóa mô tả lễ hội là dịp tạ ơn thần linh đã phù hộ mùa màng và bản làng khỏe mạnh[3].

Diễn biến nghi lễ

Theo Báo Nhân Dân, lễ vật gồm bát hương, đàn gõ, vòng lắc, thủ lợn, năm chén rượu, gạo, tiền âm và tiền dương[4]. Khi trời tối, thầy mo khấn gọi thần, còn các chàng trai ngồi chờ được làm phép "nhập ma"[4]. Thầy mo gõ đàn, lắc vòng; các chàng trai rung người rồi bật dậy, nhảy vào đống lửa lớn ở giữa sân[4]. Báo Văn hóa cho biết chỉ nam giới tham gia, họ ngồi đối diện thầy mo và được chọn vì khỏe mạnh, dũng cảm; đống củi lớn được đốt thành than hồng, rồi theo hiệu của thầy mo họ bước chân trần lên than[3]. Vietnam+ mô tả thanh niên nhảy qua đống than bằng tay và chân trần để phá đống than, đôi khi hai, ba người cùng nhảy, người này ra thì người khác vào[2].

Cả ba bài đều ghi rằng người nhảy không bị bỏng; Báo Văn hóa và Vietnam+ thêm rằng họ không thấy nóng, thậm chí có người cảm thấy lạnh[2][3][4]. Đây là lời thuật của báo chí về một nghi lễ tín ngưỡng, bài viết không đánh giá cơ chế của hiện tượng.

Phần hội và bảo tồn

Lễ hội cấp tỉnh năm 2026 gồm chương trình nghệ thuật, nghi lễ kéo chày và nhảy lửa truyền thống, trưng bày sản phẩm văn hóa, du lịch, ẩm thực và nông sản OCOP, trình diễn trang phục Pà Thẻn, giao lưu thể thao, trò chơi dân gian và hội nghị trao đổi kinh nghiệm bảo tồn bản sắc[2]. Về công nhận, danh mục của Cục Di sản văn hóa ghi mục "Lễ hội Nhảy lửa của người Pà Thẻn", loại hình lễ hội truyền thống, theo Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL năm 2012[1]; Báo Văn hóa cũng ghi năm 2012[3], trong khi Báo Nhân Dân ghi năm 2013[4].

  • Văn hóa Việt Nam

Nguồn

Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.

  1. [1]

    Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)

    Truy cập ngày 2 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh

    ↩↩2

  2. [2]

    Tuyên Quang: Lan tỏa giá trị di sản Lễ hội Nhảy lửa của người Pà Thẻn, VietnamPlus (TTXVN), 2026

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7↩8

  3. [3]

    Huyền ảo lễ hội nhảy lửa của người Pà Thẻn Tuyên Quang, Báo Văn hóa, 2025

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6

  4. [4]

    Bảo Chân, Lễ nhảy lửa của người Pà Thẻn, Báo Nhân Dân, 2022

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7

Độ tin cậy của nguồn

Hạng A
Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
Hạng B
Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
Hạng C
Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.

Lịch sử chỉnh sửa

Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.

Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.

Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!

Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.

Báo sai sót