Bỏ qua tới nội dung chính
Người Việt Nam
Danh mục: Lễ hộiTỉnh, thành phố: Tuyên QuangDân tộc: Lô Lô

Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô (Lũng Cú, Đồng Văn)

Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô ở Lũng Cú (Đồng Văn, Hà Giang cũ) ngày 14 tháng Bảy âm lịch: hiến tế, tưởng nhớ, tiễn đưa tổ tiên với trống đồng, múa và nhân vật Ma cỏ; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Báo sai sót

Có nguồn · 3

Nghi lễ hướng về tổ tiên

Lễ cúng tổ tiên là nghi lễ quan trọng của người Lô Lô ở xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, thuộc Hà Giang cũ, nay là tỉnh Tuyên Quang[2]. Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia có mục "Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô", loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, theo Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL ngày 27/12/2012[1]. Cả hai bài báo đều nhấn mạnh lễ giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và gắn kết gia đình, dòng họ, làng bản[2][3].

Thời gian và nơi tổ chức

Theo VietnamPlus và Báo Nhân Dân, lễ được tổ chức hằng năm vào ngày 14 tháng Bảy âm lịch[2][3]. Lễ thường diễn ra tại nhà trưởng họ (gọi là "thầu chư")[2]. Theo Báo Nhân Dân, người Lô Lô phân biệt tổ tiên gần (dùy khế) là ba, bốn đời và tổ tiên xa (pờ xi) từ đời thứ năm hoặc thứ sáu trở đi[3].

Trình tự nghi lễ

VietnamPlus chia lễ thành ba phần theo thứ tự. Phần hiến tế: thầy cúng báo cáo và mời tổ tiên về hưởng lễ, sau đó đánh trống đồng và múa theo nhịp trống. Phần tưởng nhớ: cộng đồng và đoàn múa nghi lễ thực hiện, kéo dài đến chiều. Phần tiễn đưa: diễn ra ban đêm, gia chủ đốt lửa giữa sân, thầy cúng đốt tiền vàng, lễ kết thúc lúc rạng sáng[2]. Báo Nhân Dân tả chi tiết hơn thành năm bước: lễ trình tổ tiên với nghi thức "chắp cánh" (cắt tiết gà) trước bàn cúng, lễ hiến tế, đánh cặp trống đồng cùng phụ nữ múa với đoàn Ma cỏ, lễ tưởng nhớ và lễ tiễn đưa; lễ vật còn lại được chế biến để cộng đồng cùng dùng bữa[3]. Thầy cúng chính được VietnamPlus nêu tên là Vàng Dích Quỷ; trưởng họ có trách nhiệm mời thầy cúng, trừ khi tự làm thầy cúng[2].

Nhân vật Ma cỏ

Phần đặc sắc nhất là nhân vật Ma cỏ (Ghà Lu Ngang), người mặc trang phục bện từ cỏ su choeo xanh non[2][3]. Theo Báo Nhân Dân, người này hóa trang ở nơi kín ngoài làng, đeo mặt nạ tre chỉ hở mắt và miệng, do chú hoặc rể gia chủ mời; không ai được nhìn trực diện hay đi ngược đường với Ma cỏ trên đường đến lễ[3]. Ma cỏ phải nhảy theo nhịp trống từ sáng đến khoảng năm giờ chiều, không được ăn, nói hay vấp ngã; nếu vấp ngã hoặc bị nhận ra thì gia chủ sẽ gặp điều không may trong năm[3]. Cuối buổi, Ma cỏ lạy bàn thờ, rời đi, cởi trang phục ở nơi kín đáo rồi tắm rửa[3]. Cả hai nguồn coi Ma cỏ là người dẫn đường, cầu nối giữa con cháu ở trần gian và tổ tiên[2][3].

Lễ vật

Theo Báo Nhân Dân, ngày nay lễ vật gồm một con gà, ba chén rượu, xôi, hoa tươi, trái cây và tiền vàng; trước đây bắt buộc có một con bò, một con lợn, một con gà, xôi, rượu, tiền vàng, đèn dầu và đôi trống đồng[3]. VietnamPlus liệt kê bộ lễ vật đầy đủ gồm bò, lợn, gà, xôi, rượu, tiền vàng (phíu khí), đèn dầu và đôi trống đồng gồm trống cái (giảnh đú) và trống đực (giảnh kê)[2]. Hai bài vì thế mô tả khác nhau về mức độ bắt buộc của từng thứ.

  • Văn hóa Việt Nam

Nguồn

Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.

  1. [1]

    Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)

    Truy cập ngày 2 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh

    ↩

  2. [2]

    Nghi lễ cúng tổ tiên, giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn của người Lô Lô, VietnamPlus (TTXVN), 2025

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7↩8↩9

  3. [3]

    Tuyết Loan, Độc đáo lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô, Báo Nhân Dân điện tử, 2024

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7↩8↩9↩10

Độ tin cậy của nguồn

Hạng A
Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
Hạng B
Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
Hạng C
Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.

Lịch sử chỉnh sửa

Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.

Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.

Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!

Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.

Báo sai sót