Bỏ qua tới nội dung chính
Người Việt Nam
Danh mục: Lễ hộiTỉnh, thành phố: Tuyên QuangDân tộc: Nùng

Lễ cúng rừng (Mo đổng trư) của người Nùng ở Pố Lồ, Hoàng Su Phì

Lễ cúng rừng Mo đổng trư của người Nùng ở Pố Lồ (Hoàng Su Phì, Hà Giang cũ) ngày 2 tháng Hai âm lịch, tại miếu trên đỉnh núi trong rừng cấm thôn Thu Mưng, kèm quy ước bảo vệ rừng; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Báo sai sót

Có nguồn · 3

Lễ cúng thần rừng của người Nùng

Mo đổng trư là tên gọi lễ cúng rừng của người Nùng ở xã Pố Lồ, huyện Hoàng Su Phì, thuộc Hà Giang cũ, nay là tỉnh Tuyên Quang[2]. Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia có mục "Lễ cúng rừng (Mo đổng trư) của người Nùng", loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, địa bàn tỉnh Hà Giang, theo Quyết định số 3247/QĐ-BVHTTDL ngày 16/9/2016[1]. Bài của VietnamNet bản tiếng Anh cũng ghi nhận năm công nhận là 2016[2].

Thời gian và địa điểm

Theo VietnamNet, lễ tổ chức hằng năm vào ngày 2 tháng Hai âm lịch tại một ngôi miếu trên đỉnh núi, trong khu rừng cấm thuộc thôn Thu Mưng[2]. Báo Đại Đoàn Kết cũng ghi ngày 2 tháng Hai âm lịch cho lễ cúng rừng của người Nùng ở Pố Lồ[3]. VietnamNet nói thêm rằng các làng Nùng ở Hoàng Su Phì còn có lễ cúng vào tháng Hai và tháng Bảy[2].

Lễ vật

Theo VietnamNet, mỗi thôn chuẩn bị bốn con gà sống, rượu và một con lợn đen nặng khoảng 50 kg; mỗi hộ mang một lít rượu, một thếp giấy bản, một bó hương, một con dao bếp, một chén, một bát và một đôi đũa; hương và tiền được làm bằng rơm hoặc giấy dó[2]. Cứ ba năm lại làm lễ lớn với trâu, thường chọn trâu khoảng ba tuổi do các gia đình trong xã đóng góp; các xã Pố Lồ, Sán Xả Hồ và Pờ Ly Ngài có thể mổ trâu, còn các xã khác chỉ cúng lợn và gà[2].

Diễn biến lễ

Sáng sớm ngày lễ, mỗi gia đình cử một người đàn ông mang lễ vật vào rừng cấm; đàn ông đảm nhận việc chuẩn bị lễ và nấu nướng, bốn nồi lớn do trưởng thôn phân công[2]. Lễ vật được dâng tại miếu trong rừng để cúng thần rừng, gắn với tưởng nhớ thủ lĩnh Hoàng Văn Thùng theo cách ghi của VietnamNet[2]. Sau khi tế xong, thầy chủ tế, các bậc cao niên và trưởng thôn dùng các món chín trước, phần thịt còn lại được chế biến để cả bản cùng hưởng lộc; sau đó có các trò hội và múa[2][3].

Điều kiêng và quy ước

Người tham gia phải giữ lời ăn tiếng nói, không khạc nhổ hay phóng uế trong rừng thiêng, không uống rượu quá chén; phụ nữ và trẻ nhỏ không được lên rừng cấm trong lễ[2][3]. Người vi phạm quy ước bảo vệ rừng bị phạt theo quy định của thôn[2]. Truyền thuyết VietnamNet ghi lại kể rằng các dòng họ Nùng bị quân phương Bắc tấn công và lui vào rừng, Hoàng Văn Thùng hy sinh trong trận chiến, người dân dùng máu trâu nấu cơm cúng và cầu vua trời Hán Hùng giúp sức; từ đó các dòng họ để lại những khu rừng già làm nơi thiêng để tôn vinh ông[2]. Đây là chuyện kể truyền miệng, chưa có nguồn sử học kiểm chứng.

Ý nghĩa

Theo VietnamNet, lễ thể hiện sự kính trọng và biết ơn thần linh, trời đất, tổ tiên, cầu cho mùa màng và vật nuôi tránh thiên tai, dịch bệnh, đồng thời củng cố tình đoàn kết thôn bản và giáo dục tình yêu thiên nhiên, ý thức giữ rừng cho thế hệ trẻ[2]. Báo Đại Đoàn Kết nhấn mạnh lễ góp phần giữ gìn bản sắc dân tộc và nâng cao ý thức bảo vệ rừng của địa phương[3].

  • Văn hóa Việt Nam

Nguồn

Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.

  1. [1]

    Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)

    Truy cập ngày 2 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh

    ↩

  2. [2]

    Kiều Oanh, Forest worshiping ceremony educates awareness of environmental protection, VietnamNet (bản tiếng Anh), 2023

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7↩8↩9↩10↩11↩12↩13

  3. [3]

    Phạm Công, Tuấn Anh, Lễ cúng rừng, Báo Đại Đoàn Kết (Dân tộc và Tôn giáo), 2017

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4

Độ tin cậy của nguồn

Hạng A
Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
Hạng B
Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
Hạng C
Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.

Lịch sử chỉnh sửa

Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.

Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.

Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!

Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.

Báo sai sót