Lễ cúng thần rừng của người Pu Péo (Phố Là, Đồng Văn)
Lễ cúng thần rừng của người Pu Péo ở Phố Là (Đồng Văn, Hà Giang cũ) ngày 6 tháng Sáu âm lịch: hiến tế dê và gà, cúng sống rồi cúng chín, kiêng chặt cây, săn bắn trong rừng cấm; di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Có nguồn · 4
Thần rừng trong tín ngưỡng Pu Péo
Pu Péo là một trong những dân tộc ít người nhất cả nước, sống chủ yếu ở xã Phố Là (Đồng Văn), Sủng Tráng và Phú Lũng (Yên Minh), rải rác ở Mèo Vạc, thuộc Hà Giang cũ, nay là tỉnh Tuyên Quang[2]. Theo Báo Pháp luật Việt Nam, với người Pu Péo, thờ thần rừng cũng là thờ tổ tiên vì tổ tiên từ năm đời trở lên được cho là ngụ trong rừng[2]. Báo Nhân Dân ghi lại truyền thuyết rằng khi đại hồng thủy dâng lên, người Pu Péo bám vào cây cổ thụ để sống sót nên về sau thờ cây rừng để ghi ơn[3]. Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia có mục "Lễ cúng thần rừng của người Pu Péo", loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, xã Phố Là, huyện Đồng Văn, theo Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL ngày 27/12/2012[1].
Thời gian và địa điểm
Cả ba bài báo đều ghi lễ cúng vào ngày 6 tháng Sáu âm lịch hằng năm[2][3][4]; Báo Pháp luật Việt Nam cho biết nếu ngày ấy trùng ngày Mùi hoặc ngày Dậu thì lễ có thể làm sớm hoặc muộn hơn[2]. Lễ được tổ chức tại một gò gần bìa rừng ở đầu bản[2]. Các bài nêu tên thôn không giống nhau: thôn Chúng Trải (Phố Là)[2], bản Củng Chá (Phố Là), nơi mỗi năm một gia đình trong thôn làm chủ lễ[3], và thôn Sủng Tráng (Yên Minh)[4].
Lễ vật và nghi thức
Theo Báo Pháp luật Việt Nam, lễ vật gồm hai đôi gà, một con dê có sừng, bánh nếp, trứng luộc, ba chai rượu, hương và tiền vàng; trước khi ra cúng rừng, chủ mỗi gia đình thắp hương cho tổ tiên trong nhà[2]. Báo Nhân Dân mô tả thêm cơm tẻ nặn thành bánh đặt trên mẹt tròn, phần lớn nhất ở giữa tượng trưng cho thần rừng, các phần nhỏ xung quanh tượng trưng cho thần mưa, thần gió; ban thờ làm từ cành cây mới đẵn[3]. Lễ gồm hai phần là cúng sống và cúng chín. Ở phần cúng sống, thầy cúng (gọi là Pế mổ) làm lễ tại đàn cúng, gà được buộc vào chân đàn rồi cắt tiết, dê được dâng sau và cũng được cắt tiết; ở phần cúng chính, thịt dê được nấu chín và dâng lên bàn thờ[2][4]. Cuối lễ, thầy cúng đến đàn cúng các vong hồn, ma quỷ rồi hất đổ đàn để xua điều xấu; mọi người cùng nấu ăn tại chỗ, gia đình vắng mặt vẫn được chia phần mang về[2]. Ở bản Củng Chá, thầy cúng Tráng Mìn Hồ giữ vai trò chủ tế hơn ba mươi năm và xem lá gan dê để đoán điều lành cho gia chủ[3].
Điều kiêng và quy ước giữ rừng
Người dân kiêng chặt cây, săn bắn và đặt bẫy trong rừng cấm; dây leo không được chặt vì được coi là "cầu thang" của thần rừng[3]. Báo Pháp luật Việt Nam ghi rằng trước đây, trong thời gian cúng và ba ngày sau, người ngoài không được vào bản, không ra đồng hay săn bắn, và đầu bản dựng cột gỗ buộc lá xanh làm dấu[2]. Báo Nhân Dân kể ở bản Củng Chá ba nhóm hộ luân phiên đi tuần rừng, nhà muốn chặt cây dựng nhà phải được cả bản đồng ý, và mỗi hộ nhận khoảng một đến gần hai triệu đồng mỗi năm từ tiền dịch vụ môi trường rừng[3].
Phần hội và ý nghĩa
Sau lễ là phần hội với đẩy gậy, kéo co, đánh yến, nhảy cóc, ném quả lay púc, cùng múa hát và hát giao duyên[2]. Lễ thể hiện lòng biết ơn trời đất, thần linh và tổ tiên, cầu mưa thuận gió hòa, đồng thời gắn với quan niệm giữ rừng là giữ nguồn nước[2][4].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
Truy cập ngày 2 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh
- [2]
- [3]
- [4]
Phạm Công, Tuấn Anh, Lễ cúng rừng, Báo Đại Đoàn Kết (Dân tộc và Tôn giáo), 2017
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót