Làng dệt thổ cẩm Văn Giáo của người Khmer (Tịnh Biên, An Giang)
Ấp Srây Skốt (xã Văn Giáo, nay là An Cư, An Giang) là làng dệt lụa tơ tằm của người Khmer vùng Bảy Núi, hồi phục từ cuối thập niên 1990 qua hợp tác xã. Bài nêu kỹ thuật, hoa văn, nhãn hiệu Silk Khmer và những chỗ các nguồn ghi lệch nhau.
Có nguồn · 5

Ấp Srây Skốt và xã Văn Giáo
Làng dệt nằm ở ấp Srây Skốt (các bài viết ghi Srây Skôth hoặc Sray Skoth), xã Văn Giáo, thuộc Tịnh Biên, vùng Bảy Núi của An Giang. Sau đợt sắp xếp hành chính năm 2025, báo địa phương gọi nơi này là xã An Cư[1]. VnBusiness (2021) ghi xã có 1.431 hộ Khmer với 6.552 nhân khẩu, trong đó hơn 590 hộ làm nghề dệt[2]. Một khảo sát năm 2007 đăng trên Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ cho thấy ở Văn Giáo hầu như nhà nào cũng có ít nhất một khung dệt, và nghề dệt đóng góp đáng kể vào thu nhập của hộ[3].
Theo bài của Thời báo Kinh tế Sài Gòn (2007), nghề dệt của người Khmer nơi đây có từ đầu thế kỷ XX: nhà nào cũng có xa quay tơ và khung dệt, lụa Srây Skốt phần lớn đem sang Phnom Penh bán. Sau chiến tranh biên giới Tây Nam, nghề dần phai vì nhiều người chuyển sang làm nông hoặc đi làm thuê xa[4]. Phần nhiều thiếu nữ Khmer biết dệt trước khi lấy chồng và tự dệt lụa may áo cưới của mình[4][5].
Tơ, màu và hoa văn
Các nguồn đều nhấn mạnh đây là lụa tơ tằm dệt thủ công. Bài năm 2007 mô tả lối dệt ba lớp sợi tơ ba màu khiến tấm lụa đổi sắc theo góc nhìn: đứng thì xanh, ngồi xuống ngả đỏ, nhìn nghiêng thấy cam. Đó là lời mô tả của một bài báo, chưa có tư liệu kỹ thuật độc lập để đối chiếu[4]. Cũng theo bài ấy, lụa may trang phục thường bắt bông trơn, hoa văn vuông, tròn hoặc đa giác; lụa làm thảm, rèm phải bắt bông dâu nên khó dệt hơn[4].
VnBusiness kể quy trình gồm năm công đoạn chính: nhuộm tơ, phơi nắng, làm bông, nhuộm sợi màu lần hai, rồi đánh sợi và dệt, trong đó dệt tốn nhiều thời gian nhất[2]. Báo An Giang (2026) ghi màu nhuộm lấy từ cây, củ, quả địa phương và một tấm thổ cẩm hoàn chỉnh thường mất năm đến bảy ngày làm[1]. VnBusiness lại ghi nghệ nhân Neang Samon dệt khoảng ba mét vải trong mười ngày[2]; hai con số không cùng loại sản phẩm nên không so trực tiếp.
Về hoa văn, bài năm 2007 nói lụa Srây Skốt có hơn 20 mẫu, mô tả truyền thuyết Phật Thích Ca, truyện cổ tích và hoa quả[4]. Các bài gần đây nhắc ngôi chùa, hoa lá, hình Phật; Vietnam News (2025) cho biết nghệ nhân phác mẫu trên giấy hoặc vẽ thẳng lên khung dệt[5][1].
Khung dệt bằng gỗ, giá khoảng 3 đến 5 triệu đồng năm 2007, đã cải tiến dây đưa thoi so với mười lăm năm trước[3]. Về nguyên liệu, theo Báo An Giang xưa kia thợ tự trồng dâu, nuôi tằm, quay sợi, nay tơ mua từ nơi khác[1]. Khảo sát năm 2007 ghi tơ mua từ Lâm Đồng, sợi bông từ Thành phố Hồ Chí Minh, qua thương lái; hơn 80% hộ được hỏi không chủ động nguồn nguyên liệu[3]. Bài năm 2007 cũng kiến nghị khôi phục vùng trồng dâu và nuôi tằm để làm lụa khép kín[4].
Hợp tác xã, nhãn hiệu và thị trường
Các nguồn thống nhất rằng nghề được khôi phục nhờ dự án của tổ chức CARE (Úc) phối hợp Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, nhưng năm bắt đầu thì lệch nhau: Vietnam News (2025) và Báo An Giang (2026) ghi 1998, còn bài năm 2007 ghi 1999, hỗ trợ vốn ban đầu cho 36 chị em và hướng dẫn nhuộm tơ bằng thảo dược[5][1][4]. Hợp tác xã thành lập năm 2002; theo Vietnam News có 71 hộ, 126 xã viên lúc đầu[5]. Năm 2007 hợp tác xã có 136 khung dệt và hơn 250 lao động phụ việc, mỗi xã viên thu nhập bình quân khoảng 30.000 đồng mỗi ngày[4]; năm 2021 VnBusiness ghi 143 thành viên và 300 lao động nữ, 99% là người Khmer[2]; hai bài 2025 và 2026 chỉ nêu 63 thành viên[5][1]. Cách đếm "thành viên", "xã viên" và "lao động" có thể khác nhau giữa các bài nên các số này không thành một chuỗi liền mạch.
Năm 2006 lụa Văn Giáo được bảo hộ nhãn hiệu tập thể, năm 2007 nghề được công nhận làng nghề truyền thống, và đầu năm 2023 xà rông thổ cẩm của làng đạt OCOP ba sao[5][1]. Thương hiệu được viết "Silk Khmer" ở bài 2007 và Vietnam News, còn VnBusiness viết "Khmer Silk"[4][5][2].
Về thị trường, bài 2007 nói sản phẩm đi Mỹ, Úc, Pháp, Thái Lan và Campuchia[4]; VnBusiness (2021) nêu Campuchia, Indonesia, Malaysia[2]; Vietnam News (2025) nêu Thái Lan, Campuchia, Myanmar[5]. Khảo sát năm 2007 cho thấy hộ Khmer bán chủ yếu cho người thu gom (70%), hợp tác xã (28%) và người tiêu dùng địa phương (2%); người thu gom phân phối cho các cửa hàng vải ở Kiên Giang, Trà Vinh, Sóc Trăng, còn hợp tác xã chỉ nhận hàng khi có đơn từ Thành phố Hồ Chí Minh hoặc Hà Nội. Khảo sát nhận xét hầu như không có cạnh tranh giữa thổ cẩm Khmer và Chăm ở An Giang vì hoa văn, chủng loại và khách hàng khác nhau[3].
Nghề trong đời sống
Báo An Giang (2026) kể nhiều gia đình có ba thế hệ cùng ngồi bên khung cửi, thu nhập của thợ khoảng 3 đến 6 triệu đồng mỗi tháng, và làng nhộn nhịp trước Tết Chôl Chnăm Thmây vì người Khmer mua trang phục truyền thống để đi chùa, dự lễ đầu năm[1].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
- [2]
- [3]
Huỳnh Trường Huy, Nguyễn Xuân Quang, Phân tích lợi thế cạnh tranh nghề dệt thổ cẩm An Giang theo phương pháp PACA, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Cần Thơ, 2009:12, tr. 229-237 (số liệu điều tra năm 2007), 2009
Truy cập ngày 18 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh
- [4]
- [5]
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 19 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót