Tục thờ Quan Công (Quan Thánh Đế Quân) của người Hoa ở Việt Nam: Thất phủ Cổ miếu, hội quán Nghĩa An và các nơi thờ ở Huế
Quan Công được người Hoa thờ như biểu tượng trung nghĩa, tín nghĩa; tục này lan sang người Việt ở nhiều nơi. Bài nêu chùa Ông ở Cù Lao Phố (Đồng Nai), hội quán Nghĩa An ở Chợ Lớn, các nơi thờ ở Huế và những chỗ nguồn ghi không khớp.
Có nguồn · 5

Nội dung này còn tranh luận: các nguồn có thể đưa ra những cách hiểu khác nhau. Hãy đối chiếu các nguồn ở cuối bài.
Quan Công trong đời sống tín ngưỡng của người Hoa
Quan Công là thần hiệu của Quan Vũ (158–220), nhân vật thời Tam Quốc nổi tiếng giỏi võ, chính trực và trung nghĩa, được tôn là Quan Thánh Đế Quân. Theo Nguyễn Văn Hiệu và Đinh Thị Dung (2025), việc thờ ông tăng mạnh từ thời Minh, khi giới buôn bán xem ông là biểu tượng của chữ "tín" và của may mắn, tài lộc[1]. Hai tác giả nhận xét người Hoa định cư ở đâu thì hầu như nơi ấy có thờ Quan Công và Thiên Hậu[1]. Báo Pháp luật Việt Nam (2025) viết rằng người Việt cũng thờ Quan Thánh Đế Quân với năm đức tính: trung, nghĩa, nhân, tín, dũng, và cho rằng sự tương hợp với đạo lý Nho giáo giúp tín ngưỡng này dễ hòa vào đời sống tinh thần ở Nam Bộ[2].

Thất phủ Cổ miếu ở Cù Lao Phố (Đồng Nai)
Theo Báo Pháp luật Việt Nam, Thất phủ Cổ miếu (tên ban đầu là Vọng Hải Quan Đế miếu, dân quen gọi là chùa Ông) ở Cù Lao Phố được khởi dựng năm 1684, năm năm sau khi Trần Thượng Xuyên dẫn hơn 3.000 người Hoa trên 50 thuyền đến Đàng Trong xin thần phục và được chúa Nguyễn cho định cư[2]. Bài báo so sánh: như người Việt dựng đình sau khi lập làng, người Hoa dựng miếu Quan Đế để giữ tín ngưỡng quê hương và gửi gắm mong muốn ổn định lâu dài[2]. Theo ông Trần Quang Toại, thuộc ban cố vấn của miếu, sau hơn 340 năm miếu vẫn giữ lối kiến trúc truyền thống của người Hoa: vật liệu chủ yếu là đá xanh Bửu Long, gốm, gạch và ngói âm dương, bố cục tiền điện, trung điện, hậu điện nối tiếp, hai bên có dãy tả ban và hữu ban[2]. Gian chính thờ Quan Thánh Đế Quân, hai bên thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phúc Đức Chính Thần và Bổn Đầu Công; nghi môn bằng gỗ chạm được mang từ Trung Hoa sang năm 1894; lễ vía Quan Thánh ngày 24 tháng Sáu âm lịch thu hút cả người Hoa lẫn người Việt, với múa lân, rước kiệu và hát tuồng[2].
Hội quán Nghĩa An (miếu Quan Đế) ở Chợ Lớn
Hội quán Nghĩa An ở số 678 đường Nguyễn Trãi (phường Chợ Lớn, TP.HCM) là nơi sinh hoạt chung của người Hoa nhóm Triều Châu và là nơi thờ Quan Công nên còn gọi là miếu Quan Đế, hay chùa Ông[3][5]. Tên "Nghĩa An" gợi quê gốc cũ của nhóm này, theo Tuổi Trẻ Online (2020)[3]. Kiến trúc mang phong cách Triều Châu: mái chia ba phần, trên nóc có tượng sành "lưỡng long tranh châu"; trước biển "Nghĩa An hội quán" treo bức nghi môn chạm nổi cảnh "Lục Quốc phong tướng" làm năm 1903[3]. Chính điện thờ Quan Thánh Đế Quân; hai bên còn thờ Thiên Hậu và một vị thần khác (xem phần dưới)[3][5]. Hội quán được trùng tu nhiều lần (đợt gần nhất từ 2009 đến 2014 theo Báo Nhân Dân năm 2026; Tuổi Trẻ ghi năm 2010) và được công nhận di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1993[3][4]. Dịp Tết Nguyên tiêu 2026, hội quán tổ chức đấu giá đèn lồng để gây quỹ từ thiện và bảo tồn; chiếc đèn cao giá nhất mang tên "Đèn thần Quan Thánh Đế Quân", 828 triệu đồng[4].
Quan Công ở Huế
Nguyễn Văn Hiệu và Đinh Thị Dung cho rằng tín ngưỡng này hiện diện ở Huế từ thế kỷ XVII, khi thiền sư Nguyên Thiều mở rộng ngôi chùa ở làng Hà Trung và lập tiền điện thờ Quan Công với tượng đá trắng đưa từ Trung Quốc sang. Sang thế kỷ XVIII đã có thờ ở nhiều chùa và đền miếu riêng; đầu thế kỷ XIX triều Nguyễn ban sắc phong cho Quan Công[1]. Danh sách của Asallet (1914) ghi 10 nơi thờ ở Huế và vùng phụ cận, tập trung ở khu phố cổ Gia Hội. Nhóm tác giả kết luận rằng ngày nay ở các nơi ấy khó phân biệt đâu là cơ sở của người Việt, đâu là của người Hoa[1].
Những điểm nguồn nêu không khớp
- Niên đại hội quán Nghĩa An: Báo Nhân Dân (theo một đoạn văn bia tại hội quán) và phần lược sử của Wikipedia tiếng Việt ghi cuối thế kỷ XVIII; Tuổi Trẻ ghi thế kỷ XIX; khung thông tin của Wikipedia ghi 1819 hoặc 1820[3][4][5].
- Thần phối thờ: Tuổi Trẻ nhắc Thiên Hậu và Văn Xương Đế Quân; Wikipedia ghi Thiên Hậu và Tài Bạch tinh quân[3][5].
- Xếp hạng di tích: Báo Nhân Dân ghi tháng 1/1993; Wikipedia ghi quyết định số 43-VH/QĐ ngày 7/11/1993[4][5].
- Wikipedia chú thích rằng "miếu Quan Đế" trong Gia Định thành thông chí (khoảng 1820) là miếu Thất Phủ Võ Đế ở đường Triệu Quang Phục, không phải Nghĩa An; chi tiết này chưa có nguồn khác đối chiếu[5].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
Nguyễn Văn Hiệu, Đinh Thị Dung, Tiếp xúc văn hóa Việt - Hoa qua tín ngưỡng thờ Quan Công tại Huế nhìn từ chính sách của chúa Nguyễn ở Đàng Trong, Tạp chí Khoa học Phát triển nhân lực (Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh), số 2 (20), 2025, tr. 65–71, 2025
Truy cập ngày 12 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh
- [2]
- [3]
- [4]
Hoàng Liên, Vào Hội quán Nghĩa An, xem đấu giá đèn lồng, Báo Nhân Dân (nhandan.vn), đăng ngày 26/03/2026, 2026
Truy cập ngày 12 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
- [5]
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 12 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót