Nghi lễ Cấp sắc của người Dao
Nghi lễ Cấp sắc đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông Dao, thường làm từ tháng Mười Một đến tháng Giêng âm lịch với các cấp 3, 7, 12 đèn, thầy cúng, đọc pháp danh; có nhiều mục trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Có nguồn · 4
Nghi lễ đánh dấu sự trưởng thành
Cấp sắc là nghi lễ đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông Dao. Theo Báo Lào Cai, người trải qua lễ được coi là cột mốc trưởng thành, là nghi lễ dân gian bắt buộc trong đời người, và các điều giáo huấn ghi trong sắc nhấn mạnh việc tuyệt đối không làm điều ác[3]. Báo Nhân Dân kể đối tượng cấp sắc là nam giới từ 10 tuổi trở lên[2]; một bài về người Dao áo dài ở Hà Giang cho biết từ 11 đến 19 tuổi là độ tuổi thích hợp, và quan niệm nam giới chưa cấp sắc thì chưa được lấy vợ, chưa được coi là người trưởng thành[4].
Công nhận di sản
Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia có nhiều mục "Nghi lễ Cấp sắc của người Dao", ghi riêng theo từng địa phương và nhóm Dao. Mục đầu ghi các tỉnh Bắc Kạn, Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái theo Quyết định số 5079/QĐ-BVHTTDL ngày 27/12/2012; mục khác ghi tỉnh Tuyên Quang theo Quyết định số 3820/QĐ-BVHTTDL ngày 31/10/2013[1]. Vì lễ có ở nhiều tỉnh và nhiều nhóm Dao, bài này mô tả chung và nêu rõ chi tiết thuộc nơi nào.
Thời gian
Lễ không có ngày cố định chung; theo Báo Lào Cai, lễ ở người Dao đỏ xã Nậm Dạng (Văn Bàn, Lào Cai) thường tổ chức vào tháng Mười Một, tháng Chạp và tháng Giêng âm lịch, năm 2023 diễn ra những ngày cận Tết[3]. Bài về người Dao áo dài ở Vị Xuyên (Hà Giang) nói lễ làm vào mùa nông nhàn cuối năm, gia chủ chọn ngày lành tháng tốt[4]. Bài này lấy mùng 1 tháng Mười Một, đầu mùa lễ, và ba ngày theo ví dụ ở Mỏ Vàng làm giá trị tham chiếu[2].
Các cấp đèn và nghi thức
Báo Lào Cai ghi trường hợp lễ "bảy đèn" ở Nậm Dạng, với các bước lên đèn, cắt âm dương để thăng đèn cấp sắc, trao binh trao quyền cho đệ tử, thỉnh thiên địa thần thánh, dâng sớ, gọi Ngọc Hoàng, rồi thầy truyền pháp thuật cho các đệ tử[3]. Bài về Hà Giang nói lễ ở bậc đầu là "cấp ba đèn, ba mươi sáu âm binh", do ba thầy cả, ba thầy phụ và mười hai người giúp việc thực hiện, mỗi lần chỉ cấp sắc cho một người tại nhà người đó; trước lễ người thụ lễ ngồi riêng, ăn chay, rồi lễ bắt đầu khoảng 10 giờ đêm với nghi thức "hóa kiếp" mô phỏng việc sinh ra lần thứ hai, người đeo mặt nạ Kadong diễn trò săn thú, và lời giáo huấn được thề trước thần linh, tổ tiên và dòng tộc[4].
Đại lễ mười hai đèn ở Mỏ Vàng
Báo Nhân Dân mô tả đại lễ cấp sắc mười hai đèn cho 62 cặp vợ chồng tại thôn Khe Hóp, xã Mỏ Vàng (Văn Yên, Yên Bái cũ), kéo dài ba ngày đêm với 13 thầy cúng, tượng trưng cho sự cân bằng âm dương. Các lễ gồm đón thầy, khai đàn, treo tranh, trình Ngọc Hoàng, cúng tổ tiên, cấp đèn, cấp binh mã, đọc pháp danh, truyền phép làm thầy và kết duyên vợ chồng; mỗi người nhận hai đạo sắc ghi "mười điều cấm" và "mười điều nguyện" về nhân ái, kính trên nhường dưới, giữ nề nếp gia phong[2]. Bài cho biết lễ giúp người thụ lễ được công nhận là con cháu Bàn Vương, đủ điều kiện lập bàn thờ tổ tiên và làm thầy cúng[2].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
Truy cập ngày 2 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng AĐã xác minh
- [2]
Ngọc Liên, Vũ Linh, Lễ cấp sắc 12 đèn thiêng liêng nơi "Mỏ Vàng" vùng cao, Báo Nhân Dân điện tử, 2025
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
- [3]
Thanh Cường, Thành Luân, Đặc sắc lễ cấp sắc của đồng bào Dao đỏ, Báo Lào Cai điện tử, 2023
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
- [4]
Huyền bí nghi lễ "sinh ra lần thứ hai" của người Dao áo dài ở Hà Giang, Báo Lào Cai điện tử (đăng lại từ Báo Lao Động), 2024
Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026
Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót