Khu dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng

Khái quát

Khu dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng, tên chính thức là Khu dự trữ sinh quyển đất ngập nước ven biển liên tỉnh châu thổ sông Hồng, là dải bãi bồi, rừng ngập mặn và cửa sông ở cửa Ba Lạt (sông Hồng) và cửa Đáy^[2]. VietnamPlus (2021) ghi UNESCO công nhận ngày 2/12/2004; Báo Tin tức và Dân tộc (2014) lại viết UNESCO trao bằng công nhận ngày 13/10/2008, nên có thể hai mốc này là mốc công nhận và mốc trao bằng, nhưng các bài không giải thích rõ^[1][2]. Khu thuộc địa giới ba tỉnh Nam Định, Thái Bình và Ninh Bình cũ^[1].

Phạm vi và vùng lõi

Theo Báo Tin tức và Dân tộc, khu gồm sáu huyện: Thái Thụy, Tiền Hải (Thái Bình), Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng (Nam Định) và Kim Sơn (Ninh Bình), với hai vùng lõi là Vườn quốc gia Xuân Thủy và Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải; bao quanh là vùng đệm, vùng chuyển tiếp và một hành lang^[1]. Tổng diện tích được ghi là hơn 105.000 ha, với hơn 128 nghìn cư dân^[1][2]. Cũng theo bài này, đây là khu dự trữ sinh quyển đầu tiên ở Đông Nam Á áp dụng mô hình đồng quản lý giữa ba tỉnh theo cách tiếp cận hệ sinh thái^[1]. Từ 1/7/2025 các tỉnh đã sáp nhập, nên tên tỉnh trong các nguồn cũ cần đọc theo bối cảnh trước đó.

Hệ sinh thái và chim di cư

Báo Pháp Luật Việt Nam (2010) mô tả khu có 12 kiểu sinh cảnh chính, gồm bãi bùn, bãi cát ngập triều, trảng cỏ, sậy, rừng ngập mặn và các cồn cát phi lao^[3]. Cùng bài này nêu trên 200 loài chim, trong đó có nhiều loài chim di cư và chim nước, và những loài trong sách đỏ thế giới như cò thìa, mòng bể mỏ ngắn, rẽ mỏ thìa^[3]. Báo Tin tức và Dân tộc (2014) cho biết cò thìa là loài di cư rất quý hiếm, trên toàn thế giới chỉ còn vài trăm cá thể, và sự xuất hiện của nó ở Xuân Thủy là điểm khác biệt^[1]. Các số liệu về số loài chim khác nhau theo bài và thời điểm: VietnamPlus (2021) ghi trên 220 loài chim di cư và chim nước ở Xuân Thủy, trong đó có chín loài trong sách đỏ thế giới^[2].

Vườn quốc gia Xuân Thủy

Báo Nhân Dân (10/2026) gọi Xuân Thủy là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á, vùng lõi của khu dự trữ và là Vườn di sản ASEAN; khu bảo tồn được công nhận vườn quốc gia năm 2003, có tổng diện tích 15.100 ha gồm vùng lõi 7.100 ha và vùng đệm 8.000 ha, ghi nhận 1.670 loài^[4]. Báo Pháp Luật (10/2026) lại viết vườn có tổng diện tích khoảng 7.100 ha và hơn 215 loài chim nước^[5]. Hai bài lệch nhau về diện tích và số loài chim, có thể vì một bên nêu vùng lõi, một bên nêu cả vùng đệm, nhưng bài không giải thích. Nhân Dân nhấn mạnh từ khoảng tháng 10 đến tháng 4 năm sau hàng chục nghìn cá thể chim di cư dừng chân trú rét ở đây^[4].

Du lịch và quản lý

Báo Nhân Dân và Báo Pháp Luật (2026) đều nói vườn quốc gia, nay thuộc tỉnh Ninh Bình, có tiềm năng du lịch sinh thái, nghiên cứu và giáo dục môi trường, gắn với bảo tồn và giá trị carbon xanh^[4][5]. Nhân Dân viết rằng đánh thức tiềm năng không có nghĩa là đưa thật đông khách vào rừng hay xây thêm công trình, mà cần cách làm bài bản và dành một phần giá trị thu được để nuôi dưỡng lại thiên nhiên^[4]. Báo Pháp Luật (2010) nhắc các hoạt động tuyên truyền bảo vệ môi trường biển của thanh niên tình nguyện ở xã Nghĩa Phúc (Nghĩa Hưng) trong khu dự trữ^[3]. Các bài chưa đưa số liệu về diện tích rừng ngập mặn hay số lượng chim qua các năm để đánh giá xu hướng.