38 articles
Category: Tín ngưỡng – tôn giáoPeriod: Cận hiện đại
Hệ phái Khất sĩ do Tổ sư Minh Đăng Quang khai sáng năm 1944 ở Nam Bộ, dung hợp Nam tông và Bắc tông. Bài nêu mốc hình thành, bộ Chơn lý, các giáo đoàn, kiến trúc tịnh xá bát giác và số liệu hiện nay.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Nho giáo vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc, được chủ động tiếp nhận từ thế kỷ X và đạt vị thế độc tôn trong hệ tư tưởng nhà nước thời Lê sơ. Bài nêu các mốc chính, những nét riêng của Nho giáo Việt Nam và các ý kiến khác nhau về việc Nho giáo là học thuyết hay tôn giáo.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Người Chăm theo Islam gồm hai cộng đồng: Bàni (Awal) ở Ninh Thuận, Bình Thuận cũ, hình thành từ cuối thế kỷ XVI và pha tín ngưỡng bản địa, và Chăm Islam chính thống ở Nam Bộ, đông nhất ở An Giang. Bài nêu số liệu theo nguồn và các ý kiến khác nhau về tên gọi.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Đạo giáo vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc qua đường bộ và đường thủy, để lại hệ thống đạo quán, ảnh hưởng đến Tam giáo thời Lý – Trần và trong tín ngưỡng dân gian như thờ Huyền Thiên Trấn Vũ. Bài nêu các ý kiến khác nhau của giới nghiên cứu về vai trò của Đạo giáo.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáoPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Bửu Sơn Kỳ Hương (1849, Đoàn Minh Huyên) và Tứ Ân Hiếu Nghĩa (Ngô Lợi) là hai tôn giáo nội sinh ở vùng Thất Sơn, An Giang, lấy Phật giáo làm gốc, chủ trương "tu nhân – học Phật" và báo bốn ân. Bài nêu giáo lý, cách thờ tự và hiện trạng.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Đạo Bàlamôn của người Chăm là tôn giáo bản địa hóa từ Hindu giáo, chỉ còn ở Ninh Thuận và Bình Thuận. Bài nêu niềm tin, thờ Shiva và các vua thần thánh hóa, cấu trúc Awal – Ahiér, chức sắc, nghi lễ chính và những chuyển biến gần đây.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Công giáo vào Việt Nam theo giáo sử từ năm 1533, được các thừa sai Dòng Tên củng cố từ thế kỷ XVII. Bài nêu quá trình truyền giáo, 117 thánh tử đạo, tổ chức Hội đồng Giám mục Việt Nam (1980), số liệu và sự hội nhập văn hóa.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Thờ cúng tổ tiên là nếp tín ngưỡng ở gia đình, dòng họ, làng xã của người Việt: lập bàn thờ gia tiên, cúng giỗ, Tết, dựa trên quan niệm linh hồn người mất vẫn che chở con cháu. Bài nêu bàn thờ, nghi lễ, ảnh hưởng Nho – Phật – Đạo và các quan điểm về cách gọi.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáoPeriod: Cận hiện đại
Cao Đài (Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ) là tôn giáo hình thành ở Nam Kỳ năm 1926, dung hợp Nho, Phật, Lão và các tín ngưỡng khác, lấy Thiên Nhãn làm biểu tượng; Tòa Thánh Tây Ninh là trung tâm của đạo. Bài nêu nguồn gốc, giáo lý, tổ chức, kiến trúc và các điểm nguồn ghi khác nhau.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Tháp Bà Ponagar ở Nha Trang là thánh địa của nữ thần Mẹ xứ sở Pô Inư Nưgar của người Chăm, về sau được người Việt thờ là Thánh Mẫu Thiên Y A Na. Bài mô tả nguồn gốc, quá trình tiếp biến Chăm – Việt, truyền thuyết và lễ hội tháng Ba âm lịch.
Category: Tín ngưỡng – tôn giáo
Thành hoàng làng là vị thần bảo hộ của làng xã Việt, thờ ở đình. Bài trình bày nguồn gốc từ thờ thần bản địa và thờ Thành hoàng Trung Hoa, quá trình gắn với đình từ thế kỷ XV, nhiên thần – nhân thần, thần tích, sắc phong và thực hành ở làng Cổ Bi (Hà Nội).
Category: Tín ngưỡng – tôn giáoPeriod: Lý – Trần
Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử do vua Trần Nhân Tông lập từ thế kỷ XIII, với ba tổ Trần Nhân Tông, Pháp Loa, Huyền Quang. Bài nêu quá trình hình thành, những điểm giới nghiên cứu còn bàn, hình thái hiện đại và việc quần thể Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh năm 2025.
