25 bài
Danh mục: Văn học dân gian
Truyền thuyết của người Tày giải thích hồ Ba Bể và đảo Bà Góa (Pò Giả Mải) bằng trận hồng thủy làng chìm xuống thành hồ, chỉ mẹ con bà góa tử tế thoát nạn. Bài nêu các bản kể, đền An Mạ trên hồ và bối cảnh vườn quốc gia Ba Bể.
Danh mục: Văn học dân gian
Sử thi Ba Na là những bộ hát kể truyền miệng bên bếp lửa nhà rông, nổi bật là bộ sử thi liên hoàn về anh hùng Dăm Giông. Bài nêu quá trình sưu tầm ở Kon Tum, Gia Lai, nội dung một tác phẩm tiêu biểu, nghệ nhân và nguy cơ mai một.
Danh mục: Văn học dân gian
Ca dao là lời thơ dân gian truyền miệng, phần lớn viết bằng thể lục bát, nói về tình yêu, lao động, gia đình và làng xóm. Bài nêu nguồn gốc thể thơ, thời gian và không gian trong ca dao, ca dao tình yêu và hướng nghiên cứu.
Danh mục: Văn học dân gian
Truyền thuyết về đôi trai gái K'Ho gắn với tên núi Lang Biang ở Lạc Dương (Lâm Đồng). Bài nêu bản kể thường gặp trong du lịch, bản gắn với sử thi theo già làng Krajan Plin, tranh luận về tên nhân vật và vai trò của truyền thuyết trong đời sống buôn làng.
Danh mục: Văn học dân gian
Hồ Tây (Dâm Đàm) có nhiều tên, mỗi tên gắn với một sự tích. Bài nêu truyện Lạc Long Quân trừ cáo chín đuôi ở đầm Xác Cáo, hai bản truyện trâu vàng Kim Ngưu (núi Tiên Du và Khổng Minh Không), cách người nghiên cứu lý giải và nguồn gốc các tên gọi.
Danh mục: Văn học dân gian
Hòn Trống Mái trên núi Trường Lệ gắn với truyền thuyết đôi vợ chồng hóa đá. Bài nêu hai bản kể (tiên nữ bị đày và đôi chim hóa đá), ý nghĩa thủy chung, lễ hội tình yêu hằng năm và việc giữ gìn khối đá.
Danh mục: Văn học dân gian
Tấm Cám là truyện cổ tích của người Việt về hai chị em cùng cha khác mẹ: Tấm bị hãm hại, tái sinh rồi trả thù. Truyện có nhiều dị bản ở các dân tộc và nhiều nước, giới nghiên cứu còn tranh luận về nguồn gốc và về đoạn kết gây ám ảnh.
Danh mục: Văn học dân gian
Sự tích trầu cau là truyền thuyết về hai anh em giống nhau như đúc và người vợ, lần lượt hóa thành cây cau, dây trầu và tảng đá vôi, giải thích tục ăn trầu trong cưới hỏi. Truyện có nhiều dị bản ở người Kinh và các dân tộc khác.
Danh mục: Văn học dân gian
Đăm Săn là sử thi (khan) của người Ê Đê ở Tây Nguyên, được L. Sabatier sưu tầm và công bố song ngữ Ê Đê – Pháp năm 1927. Truyện kể người anh hùng Đăm Săn chống các tù trưởng thù địch, chặt cây thiêng và đi tìm Nữ thần Mặt Trời; niên đại tác phẩm còn chưa thống nhất.
Danh mục: Văn học dân gian
Truyền thuyết kể chuyện Sơn Tinh và Thủy Tinh tranh cưới Mỵ Nương, giải thích lũ lụt hằng năm ở đồng bằng Bắc Bộ. Bài nêu cốt truyện theo Lĩnh Nam chích quái, cách đọc về chống lũ, lai lịch Tản Viên trong truyền thuyết Ba Vì và tranh luận về Tứ bất tử.
Danh mục: Văn học dân gian
Thạch Sanh là truyện cổ tích thần kì về người dũng sĩ mồ côi bị Lý Thông lừa cướp công, nhờ đàn thần và niêu cơm thần mà được giải oan, lên ngôi. Bài nêu cốt truyện, mô-típ, so sánh với truyện Chau Sanh Chau Thông của người Khmer và các dị bản.
Danh mục: Văn học dân gian
Đẻ đất đẻ nước là sử thi của người Mường, được thầy mo diễn xướng trong tang lễ, kể sự hình thành trời đất, muôn vật và buổi đầu lập mường. Bài nêu nội dung theo các nguồn, cây Chu và Tặm Tạch, cách đọc của giới nghiên cứu và hồ sơ bảo tồn Mo Mường.
