Trang phục của người Hà Nhì (Hà Nhì Đen và Hà Nhì Hoa)

Ba nhánh, nhiều sắc thái

Người Hà Nhì sống ở vùng cao Tây Bắc, trong các nguồn đã đọc là ở Lai Châu, Lào Cai và Điện Biên. VietnamNet (2021) cho biết cộng đồng Hà Nhì chia thành ba nhánh là Hà Nhì Đen, Hà Nhì Cồ Chồ và Hà Nhì La Mi; hai nhánh sau còn được gọi chung là Hà Nhì Hoa^[3]. Theo bài này, trang phục Hà Nhì Đen lấy màu đen và xanh chàm làm chủ đạo, còn Hà Nhì Hoa dùng nhiều màu rực rỡ và cầu kỳ hơn^[3]. Một bài của VOV (2019) nhấn mạnh trang phục Hà Nhì thể hiện sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, với điểm nhấn là chiếc mũ có nhiều họa tiết^[4].

Trang phục phụ nữ Hà Nhì Hoa

Theo VietnamNet, trích lời các nhà nghiên cứu, bộ đồ nữ Hà Nhì Hoa gồm áo, mũ, thắt lưng và yếm. Áo có hai lớp, lớp ngoài ngắn và lớp trong dài; ống tay được đặc biệt chú ý, nhìn ống tay có thể phân biệt phụ nữ đã có chồng với thiếu nữ. Áo thêu rất công phu với đỏ, trắng pha vàng và xanh là các màu phổ biến^[3]. Điểm chung của các bộ đồ Hà Nhì là chiếc yếm nhiều hoa văn, đính cúc bạc và đồng xu bạc^[3]. Ở thôn Sín Thầu (Mường Nhé, Điện Biên), phụ nữ Hà Nhì Hoa mặc bộ đồ rất nhiều màu; còn ở Ka Lăng (Mường Tè, Lai Châu), chiếc mũ bằng vải thêu nhiều họa tiết, trang trí đồng xu bạc và những quả bông làm từ chỉ màu, và phụ nữ lớn tuổi vẫn mặc trang phục truyền thống trong sinh hoạt hằng ngày^[3].

Hà Nhì Đen ở Y Tý (Lào Cai)

Báo Lào Cai (tháng 12/2025) viết về phụ nữ Hà Nhì Đen ở các xã Y Tý, Mường Hum, Trịnh Tường, A Mú Sung (khu vực Bát Xát cũ), nơi họ tự thêu may quần áo cho cả gia đình^[2]. Thổ cẩm của người Hà Nhì Đen nổi bật với màu xanh đặc trưng và những hoa văn, hình khối cách điệu từ thiên nhiên như sóng nước, mây. Họ dùng nền vải chàm đen làm chủ đạo, điểm xuyết màu đỏ, xanh tươi cùng phụ kiện bạc và cườm^[2]. Trang phục thay đổi theo tuổi, từ hoa văn rực rỡ khi còn trẻ đến trầm ấm khi nhiều tuổi, còn mũ trẻ em thường nhiều màu^[2]. Mùa thêu thổ cẩm kéo dài từ đầu mùa đông năm trước đến hết tiết xuân năm sau, khi việc nương rẫy đã vãn; người già truyền dạy cách thêu, may áo, quần, khăn, mũ, yếm cho người trẻ^[2]. Vào dịp tết cổ truyền và lễ hội đầu năm, các chàng trai, cô gái mặc bộ thổ cẩm đẹp nhất đi chơi hội^[2].

Bản Pa Pảng (Lai Châu)

Nhân Dân (tháng 5/2025) ghi lại trang phục ở bản Pa Pảng, xã Nậm Ban, huyện Nậm Nhùn (Lai Châu), nơi có 41 hộ, 167 nhân khẩu, trong đó người Hà Nhì chiếm 95,8%^[1]. Trang phục nữ ở đây có tông chàm sẫm làm chủ đạo, điểm những đường thêu tay trên nền vải lanh dệt thủ công, kèm khăn quấn đầu, vòng cổ, vòng tay và khuyên tai^[1]. Hoa văn thêu mô phỏng lá cây, hoa và hình học, được bài báo giải thích là biểu trưng cho sự sinh sôi và gắn kết cộng đồng^[1]. Nam giới mặc đơn giản hơn: áo dài và quần ống đứng màu chàm^[1]. Theo VietnamNet, nam giới có bộ đồ làm việc là áo ngắn, quần, và bộ đồ nghi lễ gồm khăn đội đầu, áo dài, quần, chủ yếu màu đen và chàm^[3].

Mũ, khăn và dấu hiệu trưởng thành

Khăn, mũ là phần quan trọng. VietnamNet cho biết khăn của phụ nữ Hà Nhì Đen còn dùng để phân biệt tuổi và hoàn cảnh gia đình: phụ nữ lớn tuổi, đã có chồng hay đội khăn cùng mái tóc độn lớn^[3]. VOV viết rằng chiếc vòng đai dây quấn trên đầu không thể thiếu vì tượng trưng cho trí thông minh và đã đến tuổi trưởng thành^[4]. Các nguồn dùng cách diễn đạt khác nhau (khăn, mũ, đai) nên bài không đồng nhất chúng thành một kiểu duy nhất.

Gìn giữ

Nhân Dân nêu khó khăn kinh tế khiến việc bảo tồn trang phục gặp trở ngại, và nhắc rằng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có Quyết định 209/QĐ-BVHTTDL phê duyệt Đề án "Bảo tồn, phát huy trang phục truyền thống các dân tộc thiểu số Việt Nam trong giai đoạn hiện nay" đến năm 2030^[1]. Bài đề xuất mở lớp tập huấn kỹ năng bảo tồn trang phục Hà Nhì, vinh danh nghệ nhân và gắn trình diễn trang phục với du lịch cộng đồng^[1].