Tỉnh · Miền Bắc
Đơn vị hành chính hiện hành, hiệu lực từ 1 tháng 7, 2025. Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15 (chưa đối chiếu văn bản)
Các đơn vị hành chính dưới đây nay thuộc Thái Nguyên.
Bắc Kạn (chưa đối chiếu văn bản)
Hợp nhất vào tỉnh Thái Nguyên từ 01/07/2025 theo Nghị quyết 202/2025/QH15
Căn cứ: Nghị quyết 202/2025/QH15
12 bài
Danh mục: Văn học dân gian
Truyền thuyết tình yêu của chàng Cốc thổi sáo và nàng Công con quan Lang, giải thích tên núi Cốc và sông Công ở Thái Nguyên, kèm chuyện nguồn gốc chè Tân Cương. Bài so sánh ba bản kể và nêu bối cảnh hồ Núi Cốc, hồ nhân tạo trên sông Công.
Danh mục: Văn học dân gian
Truyền thuyết của người Tày giải thích hồ Ba Bể và đảo Bà Góa (Pò Giả Mải) bằng trận hồng thủy làng chìm xuống thành hồ, chỉ mẹ con bà góa tử tế thoát nạn. Bài nêu các bản kể, đền An Mạ trên hồ và bối cảnh vườn quốc gia Ba Bể.
Danh mục: Làng nghề
Tân Cương là vùng chè đặc sản ở phía tây thành phố Thái Nguyên, gắn với cụ Đội Năm mang giống chè trung du từ Phú Thọ về đầu thập niên 1920. Bài ghi các mốc lịch sử, đặc điểm chè trung du cổ, di sản phi vật thể quốc gia và số liệu diện tích khác nhau giữa các nguồn.
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Khèn là nhạc cụ tiêu biểu của người Mông, gồm sáu ống trúc có lưỡi gà đồng gắn vào bầu gỗ, dùng trong lễ hội, tỏ tình, múa và tang lễ. Nghệ thuật khèn được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ở Điện Biên (2022) và Yên Bái (2023).
Danh mục: Nghệ thuật trình diễn
Then là thực hành nghi lễ kết hợp hát, đàn tính và múa của người Tày, Nùng, Thái ở miền núi phía Bắc: thầy Then dẫn âm binh từ cõi đất lên cõi trời để cầu bình an. UNESCO ghi danh năm 2019 vào Danh sách di sản đại diện của nhân loại.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Sán Dìu sống tập trung ở vùng trung du Bắc Bộ, nói thổ ngữ Hán Quảng Đông thuộc nhóm Hán, có 183.004 người (2019). Họ canh tác ruộng khô là chính, ở nhà đất trong làng có lũy tre bao quanh; hát giao duyên Soọng cô là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Sán Chay gồm hai nhóm Cao Lan và Sán Chỉ, cư trú xen kẽ với các dân tộc khác ở vùng Đông Bắc, có 201.398 người (2019). Họ làm ruộng nước thành thạo, ở nhà sàn; sình ca và các điệu múa dân gian là nét văn hóa nổi bật.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Ngái sống phân tán ở vùng Đông Bắc và một số nơi khác, tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Hán. Cư dân nội địa trồng lúa nước là chính, nhóm ven biển đánh cá; gia đình nhỏ phụ quyền, tộc trưởng được đề cao.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Dao thường sống ở vùng lưng chừng núi các tỉnh miền núi phía Bắc, nói tiếng thuộc nhóm Hmông - Dao và gồm nhiều nhóm địa phương. Họ làm nương, ruộng nước, có nghề thêu, nhuộm chàm; lễ cấp sắc đánh dấu việc nam giới trưởng thành.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Nùng cư trú ở vùng Đông Bắc, thường xen kẽ với người Tày, nói tiếng thuộc nhóm Tày - Thái. Phần lớn ở nhà sàn, mặc y phục vải tự dệt nhuộm chàm; nhiều nơi sống bằng nương rẫy và nghề rèn, với hát Sli giao duyên và thực hành Then được UNESCO ghi danh cùng người Tày, Thái.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Tày sống chủ yếu ở các thung lũng vùng Đông Bắc, nói tiếng thuộc nhóm Tày - Thái. Họ làm ruộng nước, ở nhà sàn; đàn tính và hát then là nét văn hóa tiêu biểu, thầy mo có địa vị cao trong xã hội.
Danh mục: 54 dân tộc
Người Kinh (Việt) là dân tộc đa số của Việt Nam, tổ tiên định cư lâu đời ở Bắc Bộ và bắc Trung Bộ, nói tiếng Việt thuộc nhóm Việt - Mường. Họ trồng lúa nước từ rất sớm, sống theo làng xã, thờ cúng tổ tiên; Tết Nguyên đán là lễ tết lớn nhất, quan họ là loại hình dân ca tiêu biểu.
