Lễ hội của người Thái trắng ở Mộc Châu (Sơn La), tổ chức khoảng cuối tháng Ba dương lịch vào mùa hoa ban, để tạ ơn thầy mo chữa bệnh, trời đất và tổ tiên; có cây nêu, xòe Chá, trò diễn dân gian; di sản phi vật thể quốc gia.
Người Xinh Mun từ lâu đời sinh sống ở miền Tây Bắc, chủ yếu ở Sơn La và Điện Biên, tiếng nói thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ làm lúa nương, ở nhà sàn mái hồi khum tròn như mai rùa, có tục ở rể phổ biến; lễ hội Sà Típ được tổ chức vào mùa xuân khi hoa ban nở.
Người Kháng là một trong những cư dân sinh sống lâu đời nhất ở miền Tây Bắc, tiếng nói thuộc nhóm Môn - Khơ Me, sống chủ yếu ở Sơn La, Điện Biên và Lai Châu. Họ làm nương rẫy, giỏi đan lát và đóng thuyền độc mộc, ở nhà sàn và có trang phục gần giống người Thái.
Người Khơ Mú sống chủ yếu ở vùng núi Tây Bắc, một bộ phận ở miền núi Thanh Hóa, Nghệ An, nói tiếng thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ canh tác nương rẫy, ở nhà sàn, họ mang tên thú, chim, cây; hát tơm và Tết cơm mới sau vụ gặt là nét văn hóa tiêu biểu.
Người Mông sống chủ yếu ở vùng núi cao phía Bắc, nói tiếng thuộc nhóm Mông - Dao. Họ làm nương, ở nhà trệt ba gian hai chái, trang phục sặc sỡ; chợ phiên vùng cao là sinh hoạt đặc trưng.
Người Mường sống thành làng xóm ở chân núi, sườn đồi, chủ yếu ở vùng Hòa Bình cũ, Thanh Hóa và Phú Thọ; tiếng nói thuộc nhóm Việt - Mường. Họ làm ruộng nước là chính, đa số ở nhà sàn bốn mái; thầy mo giữ vai trò trong nghi lễ, và Mo Mường là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Người Thái sống tập trung ở vùng Tây Bắc và miền tây Bắc Trung Bộ, gồm hai ngành Thái Đen và Thái Trắng, nói tiếng thuộc nhóm Tày - Thái. Họ trồng lúa nước ở thung lũng, ở nhà sàn, tổ chức xã hội cổ truyền theo bản mường; nghệ thuật xòe và thực hành Then được UNESCO ghi danh.
Người Kinh (Việt) là dân tộc đa số của Việt Nam, tổ tiên định cư lâu đời ở Bắc Bộ và bắc Trung Bộ, nói tiếng Việt thuộc nhóm Việt - Mường. Họ trồng lúa nước từ rất sớm, sống theo làng xã, thờ cúng tổ tiên; Tết Nguyên đán là lễ tết lớn nhất, quan họ là loại hình dân ca tiêu biểu.