Lễ mừng thọ của người Việt

Mừng thọ là mừng phúc

Theo VietnamPlus, trong tâm thức dân gian, người sống thọ và gia đình có người cao tuổi được coi là có phúc lớn: có phúc mới sống lâu, con cháu đề huề, nên mừng thọ cũng là mừng cái phúc ấy^[1]. Báo Đại biểu Nhân dân gắn tập quán này với truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Kính lão đắc thọ" và lòng hiếu thảo của con cháu^[2]. Bài VietnamPlus nhắc rằng ngày trước người 40 tuổi đã được làng họ quý như lão ông, ở làng 50 tuổi thì làm lễ lên lão, và trong các dịp hội hè các cụ lão ra đình ngồi riêng cỗ trên chiếu cạp điều^[1].

Nghi thức xưa

Cũng theo VietnamPlus, ngày sinh nhật của cha mẹ, con cái làm lễ rồi bày bữa ăn mời người thân; nhà sung túc có cha mẹ 70, 80 tuổi thì làm lễ "thượng thọ". Lễ có thể bắt đầu từ 60 tuổi (lục tuần), rồi 70 (thất tuần), 80 (bát tuần), 90 (cửu tuần); tròn 100 tuổi là "bách tuế" hay "bách niên chi lão" và được mừng lớn^[1].

Gia đình có điều kiện có thể làm "lễ tế sống": cha mẹ được mời ngồi chính giữa, con cháu đến chúc mừng, dâng rượu, nhà treo câu đối, trướng, cỗ bàn có bánh chưng, rượu thịt. Nếu tế sống ở đình làng thì gọi là "bái tạ thần hưu", nghĩa là tạ ơn thánh thần đã phù hộ cho cha mẹ sống lâu. Con cháu chỉ lạy hai lạy, không lạy bốn lạy như với người đã khuất, và mỗi người dâng chén rượu mừng thọ hoặc quả đào, gọi là "bàn đào chúc thọ", theo điển Tây Vương Mẫu hiến đào tiên cho vua Hán Vũ Đế. Bài báo nhấn mạnh việc tổ chức nhiều hay ít tùy hoàn cảnh, không có quy định bó buộc^[1].

Thực hành hiện nay

VietnamPlus cho biết ngày nay khi ông bà, cha mẹ ở tuổi 70, 80, 90..., con cháu thường tổ chức mừng thọ vào dịp sinh nhật hoặc Tết Nguyên đán; hầu hết xã, phường có Hội thọ đến chúc mừng, chụp ảnh và tặng quà các cụ^[1].

Báo Đại biểu Nhân dân (2026) tả lễ mừng thọ đầu xuân ở xã Tân Châu (Nghệ An): mỗi dịp Tết các xóm tổ chức mừng thọ cho người cao tuổi. Tại xóm Sơn Đầu, buổi lễ diễn ra sáng mùng 3 Tết ở nhà văn hóa xóm, có văn nghệ của thiếu nhi, lời chúc và quà tặng. Xóm có 197 cụ; theo thông lệ cứ năm năm tổ chức một lần yến lão (tiệc mặn), còn hằng năm mừng thọ các cụ ở tuổi chẵn như 60, 70, 80, 90. Việc mừng thọ được tổ chức theo hai hình thức, tại gia đình hoặc chung ở nhà văn hóa xóm^[2].

Quy định của pháp luật

Điều 21 Luật Người cao tuổi số 39/2009/QH12 quy định người thọ 100 tuổi được Chủ tịch nước chúc thọ và tặng quà; người thọ 90 tuổi được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chúc thọ và tặng quà. Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn phối hợp với Hội người cao tuổi và gia đình tổ chức mừng thọ ở các tuổi 70, 75, 80, 85, 90, 95 và từ 100 trở lên, vào một trong các ngày: Ngày người cao tuổi Việt Nam, Ngày Quốc tế người cao tuổi, Tết Nguyên đán hoặc sinh nhật của người cao tuổi. Kinh phí do ngân sách nhà nước bảo đảm và nguồn đóng góp của xã hội^[3]. Các mốc tuổi theo luật vì vậy không trùng hoàn toàn với cách gọi dân gian theo "tuần" mà bài VietnamPlus nêu^[1][3].