Lễ cúng bến nước của người M'Nông ở vùng hồ Lắk (Đắk Lắk)
Lễ cúng bến nước của người M'Nông ở huyện Lắk (Đắk Lắk) tạ ơn thần nước, cầu sức khỏe và nguồn nước sạch: thầy cúng khấn ở bến nước, ngã ba đường và cổng làng, sau đó là cồng chiêng, múa xoang; nay được phục dựng, gắn với du lịch cộng đồng.
Có nguồn · 3
Nghi lễ gắn với nguồn nước
Lễ cúng bến nước (còn gọi là lễ cúng bến hồ) là nghi lễ truyền thống của các dân tộc Tây Nguyên, nhất là người M'Nông ở huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk. Báo Lâm Đồng gọi đây là một trong những nét văn hóa độc đáo và lâu đời của người M'Nông; theo bài báo, lễ được tổ chức hai đến ba năm một lần ở buôn Jun bên hồ Lắk, thị trấn Liên Sơn[1]. VietNamNet cho biết lễ thường được làm hằng năm, sau mùa thu hoạch, nhằm tạ ơn các vị Yang đã ban nước sạch, thời tiết thuận lợi, sức khỏe và sự thịnh vượng cho gia đình, buôn làng[3]. Theo Tiền Phong, lễ truyền thống được làm vào đầu năm[2].
Ý nghĩa
Báo Lâm Đồng giải thích rằng ngày trước dân làng sống dựa vào hồ: thuyền độc mộc là phương tiện chính đi rẫy, đánh cá và thăm các làng khác. Những chỗ đậu thuyền được coi là thiêng, do thần nước, thần núi canh giữ, và lễ cầu cho việc đi lại trên mặt nước được bình an[1]. VietNamNet và Tiền Phong nhắc đến lối sống du canh du cư của người M'Nông: khi chọn nơi lập làng phải có nguồn nước sạch, sau khi tìm được thì lập bến nước và làm lễ. Lễ vì vậy còn dạy thế hệ sau giữ gìn nguồn nước, rừng và môi trường[2][3].
Chuẩn bị và lễ vật
Theo Báo Lâm Đồng, già làng cùng hai thanh niên đi mời các vị thần giữ làng: họ bắt đầu từ đầu làng, đi dọc bờ hồ đến cuối rồi trở về nơi làm lễ. Lễ vật gồm một con heo "ba gang", một bát cơm nếp, năm ché rượu cần, một quả bầu đựng nước và ba chiếc tẩu thuốc[1]. VietNamNet mô tả lễ vật bày đối diện dòng suối gồm đầu heo, một tô lớn tiết heo trộn rượu, một bát thịt và gan, ba ché rượu cần cùng trái cây; nhà thầy cúng (Drah) là nơi tập trung chuẩn bị lễ vật[3].
Diễn biến
Theo Báo Lâm Đồng, thầy cúng chủ lễ gọi thần nước hồ Lắk đến nhận lễ vật; cuối buổi ông trộn tiết heo với rượu rồi bôi lên chiêng và ché để thần nghe tiếng chiêng, nếm rượu; sau đó dân làng uống rượu cần cùng nhau trong tiếng cồng chiêng, múa hát[1]. Các bản tường thuật lễ ở bến nước Đắk Hoa, buôn Pai Ar, xã Đắk Phơi (huyện Lắk) mô tả trình tự qua ba điểm: thầy cúng tạ ơn thần nước, suối, sông và hứa giữ gìn nguồn nước sạch; rồi ở ngã ba đường trong buôn, ông khấn cầu sức khỏe cho dân làng, đọc gia phả các gia đình để các Yang biết người cần bảo vệ; ở cổng làng, ông rảy phần tiết trộn rượu còn lại, cầu cho xua tà ma và mang lại bình an. Thầy cúng sau lễ phải về thẳng nhà hoặc nhà cộng đồng, không được quay lại bến nước vì sợ Yang nhập vào người[2][3]. Trong buổi lễ, dàn cồng chiêng chơi điệu "Ngan" để mời thần, và sau lễ thanh niên nam nữ múa xoang, lễ vật được dọn mời dân làng và khách[3].
Phục dựng và hiện trạng
Báo Lâm Đồng cho biết ở buôn Jun chỉ còn bốn đến năm người hiểu nghi lễ và một thầy cúng còn thực hiện; huyện Lắk đã phục dựng tám lễ hội, trong đó có lễ cúng bến nước, lễ mừng thọ, cầu mưa và hạ thủy thuyền[1]. Theo Tiền Phong (đăng 10/3/2025), Ban tổ chức Hội đua thuyền độc mộc năm đó đã phục dựng lễ cúng bến nước của người M'Nông Gar[2]. Dù nước máy đã về từng buôn, theo Tiền Phong dân làng vẫn lấy nước ở bến nước để nấu rượu cần và cúng[2].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
- [2]
- [3]
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót