Người Thái ở miền Tây Nghệ An ăn Tết từ khoảng 25 tháng Chạp đến mùng 10 tháng Giêng, với lễ gọi vía, cúng tổ tiên bằng cá nướng, rượu cần và các trò chơi như ném còn, đánh đu; tục cũ khác nhau theo từng nhóm Thái và từng bản.
Articles
21 articles
Category: Lê Trung hưng – Trịnh – NguyễnPeriod: Lê Trung hưng – Trịnh – Nguyễn
Nguyễn Hữu Cầu (quận He) là thủ lĩnh nông dân Đàng Ngoài, lấy Đồ Sơn làm căn cứ, đánh Kinh Bắc, uy hiếp Thăng Long và bị chúa Trịnh bắt năm 1751. Bài nêu diễn biến theo các nguồn thứ cấp, phần giai thoại (trâu lửa, hội chọi trâu) và các chi tiết còn lệch.
Historical record
Category: Văn Lang – Âu LạcPeriod: Văn Lang – Âu Lạc
Làng Vạc là di chỉ mộ táng và cư trú của văn hóa Đông Sơn ở phía tây Nghệ An, phát hiện năm 1972. Bài nêu các đợt khai quật, hiện vật, niên đại và những chỗ số liệu lệch nhau giữa các nguồn, cùng tình trạng bảo tồn.
Cao trào 1930–1931, đỉnh cao là Xô viết Nghệ Tĩnh, gồm các cuộc biểu tình nông dân, chính quyền kiểu Xô viết ở một số huyện Nghệ An, Hà Tĩnh và cuộc đàn áp của Pháp. Bài trình bày theo nguồn sử học chính thống, kèm những hạn chế được chính các tác giả nêu và những chỗ số liệu còn lệch.
Disputed
Category: Bắc thuộc và đấu tranh giành độc lậpPeriod: Bắc thuộc
Mai Thúc Loan, hiệu Mai Hắc Đế, lãnh đạo khởi nghĩa Hoan Châu chống nhà Đường, xưng đế và đóng đô ở Vạn An (Nam Đàn, Nghệ An); các nguồn không thống nhất về năm khởi nghĩa (713 hay 722), năm mất, quê quán và số phận các vua triều Mai.
Người Ơ Đu chỉ cư trú ở Nghệ An, thuộc nhóm dân tộc ít người nhất Việt Nam, nói tiếng Môn - Khơ Me nhưng nay phần lớn dùng tiếng Khơ Mú hoặc Thái. Họ làm nương rẫy, ở nhà sàn kiểu Thái; lễ đón tiếng sấm đầu năm được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025.
Người Khơ Mú sống chủ yếu ở vùng núi Tây Bắc, một bộ phận ở miền núi Thanh Hóa, Nghệ An, nói tiếng thuộc nhóm Môn - Khơ Me. Họ canh tác nương rẫy, ở nhà sàn, họ mang tên thú, chim, cây; hát tơm và Tết cơm mới sau vụ gặt là nét văn hóa tiêu biểu.
Người Thổ cư trú chủ yếu ở vùng núi và trung du phía tây Nghệ An và Thanh Hóa, tiếng nói thuộc nhóm Việt - Mường. Họ làm nương rẫy là chính, ở nhà sàn, xưa mỗi làng có trùm làng bầu hằng năm; nghề đan võng gai và tục ngủ mái là những nét văn hóa đáng chú ý.
Người Thái sống tập trung ở vùng Tây Bắc và miền tây Bắc Trung Bộ, gồm hai ngành Thái Đen và Thái Trắng, nói tiếng thuộc nhóm Tày - Thái. Họ trồng lúa nước ở thung lũng, ở nhà sàn, tổ chức xã hội cổ truyền theo bản mường; nghệ thuật xòe và thực hành Then được UNESCO ghi danh.
Người Kinh (Việt) là dân tộc đa số của Việt Nam, tổ tiên định cư lâu đời ở Bắc Bộ và bắc Trung Bộ, nói tiếng Việt thuộc nhóm Việt - Mường. Họ trồng lúa nước từ rất sớm, sống theo làng xã, thờ cúng tổ tiên; Tết Nguyên đán là lễ tết lớn nhất, quan họ là loại hình dân ca tiêu biểu.