28 articles
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Cận hiện đại
Chữ Ba Na (Bahnar) hệ Latin được các giáo sĩ Pháp xây dựng từ năm 1861 ở Kon Tum, về sau là cơ sở cho chữ Gia Rai, Ê Đê và hệ chữ chung Tây Nguyên năm 1935. Bài nêu các mốc từ điển và cuốn sách tranh Thần Giấy Hlabar ra mắt năm 2026 về lịch sử chữ viết Ba Na.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Triều Tây Sơn chủ trương dùng chữ Nôm trong hành chính, giáo dục, thi cử: Chiếu lập học, Viện Sùng Chính dịch sách Hán ra Nôm, khoa thi Hương 1789. Bài nêu các nguồn và những điểm chênh lệch giữa chúng.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Chữ Nôm Tày dùng nét chữ Hán ghi tiếng Tày; năm 1961 Nghị định 206-CP phê chuẩn chữ Tày – Nùng theo mẫu Latin. Bài nêu văn bản truyện thơ, các cách phân loại, mốc thời gian chưa thống nhất và tình hình hiện nay.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Người Dao có lối chữ riêng dựa trên nét chữ Hán, thường gọi là chữ Nôm Dao, dùng chép sách cúng, dân ca nghi lễ, truyện thơ, gia phả. Bài nêu kho sách cổ, giá trị sử liệu và việc truyền dạy, bảo tồn.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Chữ Khmer của người Khmer Nam Bộ dựa trên tự dạng Sanskrit, gắn với chùa Nam tông. Bài nêu việc dạy chữ và kinh lá buông (satra): cách khắc chữ, nội dung, niên đại còn chênh lệch giữa các nguồn và công tác bảo tồn.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Chữ Hán (chữ Nho) là văn tự chính thức của nhà nước Việt Nam từ thời độc lập đến đầu thế kỷ XX, dùng trong hành chính, khoa cử, sử sách. Bài nêu quá trình du nhập, vai trò, quan hệ với chữ Nôm và sự thoái lui sau khi khoa cử bị bãi bỏ.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Các dân tộc ở Việt Nam nói ngôn ngữ thuộc năm ngữ hệ: Nam Á, Thái – Ka Đai, Mông – Dao, Nam Đảo, Hán – Tạng. Bài nêu cách phân loại, chữ viết cổ truyền, chính sách ngôn ngữ và nhóm ngôn ngữ nguy cấp.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Cận hiện đại
Chữ quốc ngữ ghi tiếng Việt bằng chữ Latin nhưng còn những chỗ chưa nhất quán. Bài nêu ý kiến của Lê Vinh Quốc về 7 chữ có dấu và 4 chữ F, J, W, Z, các nguyên tắc chính tả theo Phạm Văn Tình, nhiều văn bản quy định chính tả và một khảo sát lỗi chính tả năm 2010.
Category: Ngôn ngữ – chữ viếtPeriod: Tây Sơn – Nguyễn
Kim Vân Kiều tân truyện do nhà Liễu Văn Đường khắc ván năm 1866 được xem là bản Kiều Nôm in cổ nhất còn lại. Bài nêu lần tìm thấy năm 2004 ở Nghệ An với hai lời kể khác nhau, việc xuất bản, ba dòng bản Kiều Nôm và cách đọc lại một số chữ Nôm.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Chữ Nôm là chữ viết ghi tiếng Việt, tạo ra trên cơ sở chữ Hán, được dùng để sáng tác văn học tiếng Việt từ khoảng thế kỷ XIII – XV cho đến khi chữ Quốc ngữ thay thế. Giới nghiên cứu còn tranh luận về thời điểm ra đời, từ cuối thế kỷ VIII đến thế kỷ XI.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Chữ Quốc ngữ là cách ghi tiếng Việt bằng chữ cái Latin, hình thành từ thế kỷ XVII qua công sức của nhiều giáo sĩ, định hình với từ điển Việt – Bồ – Latinh năm 1651 và trở thành chữ viết chính thức trong thế kỷ XX.
Category: Ngôn ngữ – chữ viết
Tiếng Việt thuộc họ ngôn ngữ Nam Á, nhóm Việt – Mường, có quan hệ gần với tiếng Mường. Các nhà ngôn ngữ học chia lịch sử tiếng Việt thành nhiều giai đoạn, từ thời tiền Việt – Mường đến tiếng Việt hiện đại, qua tiếp xúc với các ngôn ngữ Thái – Kadai, tiếng Hán và tiếng Pháp.
