Sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh còn 34 tỉnh, thành phố (2025)

Chủ trương và quyết định

Theo Nghị quyết 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương, như VnExpress dẫn lại trên cổng thông tin tỉnh Hà Tĩnh, Trung ương đồng ý tổ chức chính quyền địa phương hai cấp gồm cấp tỉnh và cấp xã, không tổ chức cấp huyện; số đơn vị cấp tỉnh sau sáp nhập là 34 (28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương), còn số đơn vị cấp xã giảm 60–70%. Cấp huyện kết thúc từ 1/7 sau khi nghị quyết sửa đổi một số điều của Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương (sửa đổi) có hiệu lực^[4].

Sáng 12/6/2025, tại Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV, 461/465 đại biểu có mặt (96,44% tổng số đại biểu) biểu quyết thông qua nghị quyết về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày thông qua, và Quốc hội đề nghị các cơ quan chuẩn bị để chính quyền địa phương ở các tỉnh, thành phố hình thành sau sắp xếp hoạt động chính thức từ 1/7/2025^[2]. Báo Lào Cai ghi đó là Nghị quyết số 202/2025/QH15, do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ký ban hành^[1].

Danh sách 34 đơn vị cấp tỉnh

Theo nghị quyết, cả nước giảm từ 63 xuống 34 đơn vị cấp tỉnh: 19 tỉnh và 4 thành phố hình thành sau sắp xếp, cùng 11 tỉnh, thành phố giữ nguyên^[1][2]. Mỗi đơn vị mới được sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các đơn vị cũ, và lấy tên của một trong số đó^[2].

• 19 tỉnh mới: Tuyên Quang (Hà Giang, Tuyên Quang); Lào Cai (Yên Bái, Lào Cai); Thái Nguyên (Bắc Kạn, Thái Nguyên); Phú Thọ (Vĩnh Phúc, Hòa Bình, Phú Thọ); Bắc Ninh (Bắc Giang, Bắc Ninh); Hưng Yên (Thái Bình, Hưng Yên); Ninh Bình (Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình); Quảng Trị (Quảng Bình, Quảng Trị); Quảng Ngãi (Kon Tum, Quảng Ngãi); Gia Lai (Bình Định, Gia Lai); Khánh Hòa (Ninh Thuận, Khánh Hòa); Lâm Đồng (Đắk Nông, Bình Thuận, Lâm Đồng); Đắk Lắk (Phú Yên, Đắk Lắk); Đồng Nai (Bình Phước, Đồng Nai); Tây Ninh (Long An, Tây Ninh); Vĩnh Long (Bến Tre, Trà Vinh, Vĩnh Long); Đồng Tháp (Tiền Giang, Đồng Tháp); Cà Mau (Bạc Liêu, Cà Mau); An Giang (Kiên Giang, An Giang)^[2].
• 4 thành phố mới: Hải Phòng (Hải Phòng, Hải Dương); Đà Nẵng (Đà Nẵng, Quảng Nam); Thành phố Hồ Chí Minh (Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Dương); Cần Thơ (Cần Thơ, Sóc Trăng, Hậu Giang)^[2].
• 11 đơn vị không sắp xếp: Cao Bằng, Điện Biên, Hà Tĩnh, Lai Châu, Lạng Sơn, Nghệ An, Quảng Ninh, Thanh Hóa, Sơn La, thành phố Hà Nội và thành phố Huế^[1].

Cấp huyện và cấp xã

Theo VietNamNet, 696 đơn vị cấp huyện chấm dứt hoạt động, gồm 2 thành phố thuộc thành phố trực thuộc Trung ương (Thủ Đức, Thủy Nguyên), 85 thành phố thuộc tỉnh, 52 thị xã, 49 quận và 508 huyện. Ở cấp xã, số đơn vị giảm từ 10.035 xuống 3.321 (khoảng 67%), trong đó Hà Nội giảm hơn 77%^[3]. Bùi Lê Thanh (Tạp chí Môi trường) ghi mức giảm là 6.714 đơn vị, tức 66,91%^[5]. Từ 1/7/2025 mô hình hai cấp, cấp tỉnh và cấp xã, bắt đầu vận hành^[3].

Triển khai và các vấn đề đặt ra

Theo Bùi Lê Thanh, trước 1/7/2025 Chính phủ đã ban hành 28 nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền cho chính quyền hai cấp, trong đó có Nghị định 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về đất đai^[5]. VietNamNet nêu mục đích là tinh gọn bộ máy, điều chỉnh không gian kinh tế, phân công phân cấp và phân bổ nguồn lực; đến thời điểm bài đăng (18/12/2025) có 146,8 nghìn người nghỉ việc theo chính sách trong toàn bộ đợt sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính các cấp, và 100% địa phương đã kiện toàn bộ máy và chức danh lãnh đạo UBND các cấp. Bài dẫn lời Tổng Bí thư Tô Lâm gọi quyết định này là bước đi lịch sử, mang ý nghĩa chiến lược^[3].

Các số liệu về hiệu quả trên chủ yếu do cơ quan nhà nước và báo chí chính thống nêu; chưa có đánh giá độc lập trong các nguồn đọc được. Bùi Lê Thanh chỉ ra một số việc cần hướng dẫn thêm: không còn cấp huyện nên không còn quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, nhu cầu chuyển sang quy hoạch cấp xã; với các tỉnh mới, chưa rõ nên cộng gộp quy hoạch của các tỉnh cũ hay lập lại, trong lúc đang ở giữa kỳ quy hoạch 2021–2030^[5].