Nghi lễ ba ngày tạ ơn thần nước và cầu mưa thuận gió hòa của người Ê Đê ở Đắk Lắk, gắn với việc giữ bến nước và rừng đầu nguồn; nay đứng trước nguy cơ mai một.
Đăm Săn là sử thi (khan) của người Ê Đê ở Tây Nguyên, được L. Sabatier sưu tầm và công bố song ngữ Ê Đê – Pháp năm 1927. Truyện kể người anh hùng Đăm Săn chống các tù trưởng thù địch, chặt cây thiêng và đi tìm Nữ thần Mặt Trời; niên đại tác phẩm còn chưa thống nhất.
Người Chứt sống trong các bản nhỏ ở thung lũng vùng núi phía tây Quảng Trị (Quảng Bình cũ) và nhóm Mã Liềng ở Hà Tĩnh, nói tiếng thuộc nhóm Việt - Mường, gồm năm nhóm Mày, Rục, Sách, Arem, Mã Liềng. Họ làm nương du canh, săn bắn, hái lượm; trưởng làng đồng thời giữ vai trò tôn giáo.
Người Mnông là cư dân sinh tụ lâu đời ở miền Trung Tây Nguyên, nói tiếng thuộc nhóm Môn - Khơ Me, gồm nhiều nhóm địa phương. Họ làm rẫy, từng nổi tiếng với nghề thuần dưỡng voi, tính huyết thống theo dòng họ mẹ; sử thi và cồng chiêng là di sản tiêu biểu.
Người Chăm sinh tụ lâu đời ở duyên hải miền Trung, nay còn có bộ phận ở Nam Bộ; tiếng nói thuộc ngữ hệ Nam Đảo, theo Bà La Môn giáo, Hồi giáo truyền thống hoặc Hồi giáo mới. Họ có truyền thống ruộng nước, mẫu hệ, nghề gốm được UNESCO ghi danh năm 2022 và lễ hội Katê tại đền tháp.
Người Ê Đê sống chủ yếu ở Tây Nguyên, tiếng nói thuộc nhóm Nam Đảo. Họ trồng lúa rẫy theo luân khoảnh, ở nhà sàn dài; gia đình mẫu hệ, con mang họ mẹ và con gái út là người thừa kế.
Người Nùng cư trú ở vùng Đông Bắc, thường xen kẽ với người Tày, nói tiếng thuộc nhóm Tày - Thái. Phần lớn ở nhà sàn, mặc y phục vải tự dệt nhuộm chàm; nhiều nơi sống bằng nương rẫy và nghề rèn, với hát Sli giao duyên và thực hành Then được UNESCO ghi danh cùng người Tày, Thái.
Người Kinh (Việt) là dân tộc đa số của Việt Nam, tổ tiên định cư lâu đời ở Bắc Bộ và bắc Trung Bộ, nói tiếng Việt thuộc nhóm Việt - Mường. Họ trồng lúa nước từ rất sớm, sống theo làng xã, thờ cúng tổ tiên; Tết Nguyên đán là lễ tết lớn nhất, quan họ là loại hình dân ca tiêu biểu.