Lễ hội đền Chợ Củi (Nghi Xuân, Hà Tĩnh)
Lễ hội đền Chợ Củi bên sông Lam, Hà Tĩnh, gắn với lễ giỗ Đức thánh Hoàng Mười ngày 10 tháng Mười âm lịch trong tín ngưỡng thờ Mẫu; có rước kiệu Hoàng vi hành, tế lễ, chẩn tế cô hồn; đền là di tích quốc gia năm 1993.
Có nguồn · 3
Đền Chợ Củi bên sông Lam
Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh, đền Chợ Củi nằm bên sông Lam, thuộc xã Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh, thờ Đức Quan Hoàng Mười trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt, và được công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1993[1]. Báo Văn hóa mô tả đền tựa núi Tháp, hướng ra hạ lưu sông Lam, có điện thờ "Tam tòa Thánh vị, Vạn thế Mẫu nghi" thuộc hệ thống thờ Mẫu Tam phủ, với bàn thờ các cung Mẫu và các Ông Hoàng từ Nhất đến Mười[3].
Lịch sử và nhân vật được thờ
Theo Báo Văn hóa, đền được xây dựng từ thời Hậu Lê; bia thời Minh Mạng ghi việc tu sửa sau thời kỳ đổ nát nhờ công đức của nhân dân, còn sách Nghi Xuân địa chí (1842) gọi nơi này là "Đền Liễu Hạnh"[3]. Về Ông Hoàng Mười, dân gian cho rằng ông là hiện thân của danh tướng Lê Khôi, người trấn thủ Hoan Châu; một truyền thuyết khác kể ông mất khi bè gỗ gặp bão dưới chân dãy Hồng Lĩnh, sau đó được lập mộ và thờ như phúc thần[3]. Báo Hà Tĩnh viết đền có hơn 500 năm lịch sử, còn gọi là đền Củi hay Thánh Mẫu linh từ, thờ danh tướng Hoàng Mười có công đánh giặc Minh thời Lê, được nhân dân tôn xưng "Thánh Minh xứ Nghệ"[2]. Hai nguồn mô tả nhân vật theo hai cách khác nhau, nên bài này nêu theo từng nguồn thay vì khẳng định một thuyết.
Thời gian tổ chức
Lễ giỗ Đức thánh Hoàng Mười được tổ chức vào ngày 10 tháng Mười âm lịch hằng năm, cũng là ngày chính lễ của lễ hội[1][2]. Báo Hà Tĩnh ghi năm 2025 lễ hội kéo dài từ 3 đến 10 tháng Mười âm lịch, lễ giỗ diễn ra sáng 29/11/2025[2]. Còn theo Cổng thông tin Hà Tĩnh, năm 2026 lễ hội diễn ra từ 8 đến 22/11, tương ứng 30 tháng Chín đến 14 tháng Mười âm lịch, ngày chính hội là 18/11[1]. Hai năm có khoảng thời gian khác nhau, nên bài chỉ lấy ngày 10 tháng Mười làm mốc ổn định. Ngoài ra, Báo Văn hóa cho biết đền còn có lễ giỗ Thánh Mẫu vào ngày 3 tháng Ba âm lịch[3].
Nghi lễ
Theo chương trình năm 2026, ngày 17/11 có lễ rước cấp thủy lúc 8 giờ 30, lễ cúng tiên thường buổi chiều, chương trình nghệ thuật buổi tối và lễ cúng yết cáo, sang canh lúc 23 giờ 30. Ngày 18/11, lễ rước kiệu Hoàng vi hành bắt đầu lúc 7 giờ, khai mạc lúc 8 giờ, lễ cúng và tế lúc 10 giờ, và lễ Mông Sơn thí thực (chẩn tế cô hồn) lúc 21 giờ[1]. Báo Hà Tĩnh mô tả lễ năm 2025 có rước kiệu vi hành ban phúc cho nhân dân, lễ tế truyền thống và nghi thức đánh trống khai hội do Bí thư Đảng ủy xã Nghi Xuân thực hiện[2].
Phần hội và ý nghĩa
Phần hội năm 2026 gồm giải bóng chuyền da nam mở rộng, trưng bày sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền, giao lưu thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu trong khuôn viên đền[1]. Cổng thông tin nêu mục đích là tưởng nhớ, tri ân Đức Quan Hoàng Mười và các vị phúc thần, bảo tồn tín ngưỡng thờ Mẫu, giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn" và quảng bá quê hương; bài cũng nhắc mối liên hệ với tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ được UNESCO ghi danh năm 2016[1]. Đền đón hàng trăm nghìn lượt khách, nhất là dịp đầu xuân và dịp giỗ Đức thánh[2]; Báo Văn hóa nêu con số trên 300.000 lượt khách mỗi năm[3].
- Văn hóa Việt Nam
Nguồn
Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.
- [1]
- [2]
- [3]
Độ tin cậy của nguồn
- Hạng A
- Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
- Hạng B
- Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
- Hạng C
- Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.
Lịch sử chỉnh sửa
Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.
Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.
Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!
Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.
Báo sai sót