Bỏ qua tới nội dung chính
Người Việt Nam
Danh mục: Lễ hộiTỉnh, thành phố: Hồ Chí MinhDân tộc: Kinh

Lễ giỗ bà Phi Yến (Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh)

Lễ giỗ bà Phi Yến diễn ra tại An Sơn Miếu, Côn Đảo, vào khoảng 16 đến 18 tháng Mười âm lịch: lễ mộc dục, rước linh vị Hoàng tử Hội An từ Miếu Cậu, lễ chính và phần hội; được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022.

Báo sai sót

Có nguồn · 4

Lễ giỗ tại An Sơn Miếu

Lễ giỗ bà Phi Yến là lễ hội truyền thống hằng năm của cư dân Côn Đảo, tổ chức tại di tích An Sơn Miếu (còn gọi là miếu bà Phi Yến), nay thuộc đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh[1]. Theo Báo Sài Gòn Giải Phóng, miếu thờ Phật và bà Phi Yến, còn người dân trên đảo xem bà là vị thần che chở cho đời sống cộng đồng và tín ngưỡng địa phương[3]. Báo Pháp luật TP.HCM gọi bà là Lê Thị Răm và mô tả bà như một vị mẹ thần bảo hộ gắn với truyền thuyết của An Sơn Miếu[2].

Về nhân vật, bài báo năm 2025 của Sài Gòn Giải Phóng cho biết bà là một phi tần của nhà Nguyễn, mất năm 1783 và dân làng An Hải lập miếu thờ[3]. Một bài khác của cùng tờ báo ghi miếu được dựng từ năm 1785, hoang phế sau biến động năm 1861 khi cư dân bị buộc rời đảo, rồi được dân phục dựng trên nền cũ vào năm 1958[1]. Những chi tiết này do báo chí thuật lại từ truyền thuyết và ký ức địa phương nên bài chỉ nêu theo cách các nguồn trình bày.

Thời gian

Lễ giỗ diễn ra vào tháng Mười âm lịch. Lần thứ 240 năm 2025 kéo dài ba ngày từ 16 đến 18 tháng Mười âm lịch, tương ứng 5 đến 7 tháng 12 dương lịch; lễ mộc dục vào đêm 16 và lễ chính vào 10 giờ sáng ngày 18[1][3]. Bài của Nhân Dân năm 2023 thì ghi lễ giỗ vào ngày 17 và 18 tháng Mười âm lịch[4]. Vì vậy bài này lấy ngày 16 tháng Mười làm ngày bắt đầu của đợt hoạt động ba ngày, còn chính lễ rơi vào ngày 18.

Phần lễ

Theo Báo Pháp luật TP.HCM, đêm 5/12 có lễ mộc dục (tắm tượng) từ 21 giờ đến 22 giờ 30, sau một đoàn diễu hành mở màn gồm 240 người tượng trưng cho 240 năm của lễ giỗ[2]. Ngày 6/12, linh vị Hoàng tử Hội An được rước từ Miếu Cậu về An Sơn Miếu và có lễ cúng tiên thường[2][3]. Ngày 7/12 là lễ chính, diễn ra từ 10 đến 11 giờ với nghi thức dâng hương, đọc văn tế và dâng lễ vật truyền thống, sau đó là bữa cơm chay miễn phí; buổi chiều linh vị được rước trở lại Miếu Cậu[1][2][3]. Bài của Sài Gòn Giải Phóng cho biết dân gian truyền rằng Hoàng tử Hội An là con của bà, đây là cách nói của nguồn dẫn[3].

Phần hội

Phần hội gồm kéo co tập thể với 240 người, thi cắm hoa, thi làm bánh dân gian, trò chơi dân gian, ẩm thực chay, đờn ca tài tử, múa lân và văn nghệ[1]. Chương trình năm 2025 còn có cuộc thi "Rung chuông vàng" và hai đêm nghệ thuật trên sân khấu An Sơn Miếu, trong đó một đêm do Nhà hát Trần Hữu Trang dàn dựng theo phong cách cải lương, kể lại huyền tích về bà[3]. Theo báo Nhân Dân năm 2023, phần hội cũng có trưng bày mâm quả, thư pháp và đờn ca tài tử[4].

Di sản và ý nghĩa

Lễ giỗ bà Phi Yến được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022, thuộc loại hình tập quán xã hội và tín ngưỡng, theo hai tờ báo năm 2025[1][2]. Bài của Nhân Dân năm 2023 xác nhận lễ hội nằm trong danh mục này nhưng không nêu năm công nhận[4]. Theo bài đó, nghi thức cúng lễ thể hiện lòng thành cầu bà phù hộ cho đất nước thái bình, mưa thuận gió hòa và mọi nhà bình an[4]. Với cư dân đảo, đây vừa là dịp tưởng nhớ vừa là sinh hoạt chung của cộng đồng. Nội dung bài dựa vào báo chí; chưa có nguồn học thuật để đối chiếu về nhân vật và niên đại.

  • Văn hóa Việt Nam

Nguồn

Mỗi chú thích [n] trong bài dẫn tới nguồn số n ở đây; bấm ↩ để quay lại chỗ trích.

  1. [1]

    Trúc Giang, Quang Vũ, Đặc sắc lễ hội truyền thống Lễ giỗ bà Phi Yến lần thứ 240, Báo Sài Gòn Giải Phóng, 2025

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6

  2. [2]

    Lễ giỗ Bà Phi Yến 240 năm tại Côn Đảo có gì đặc biệt?, Báo Pháp luật TP.HCM (PLO), 2025

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5

  3. [3]

    Trúc Giang, Nhiều chương trình hấp dẫn tại Lễ hội Giỗ Bà Phi Yến lần thứ 240, Báo Sài Gòn Giải Phóng, 2025

    Truy cập ngày 20 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4↩5↩6↩7

  4. [4]

    Vũ Tân, Cát Tiên, Thu hút khách du lịch nhờ phát huy giá trị di sản, Báo Nhân Dân điện tử, 2023

    Truy cập ngày 5 tháng 11, 2026

    Độ tin cậy: hạng BĐã xác minh

    ↩↩2↩3↩4

Độ tin cậy của nguồn

Hạng A
Sách, nghiên cứu học thuật, văn bản chính thức, hồ sơ UNESCO.
Hạng B
Báo chí uy tín, tài liệu tổng hợp có tác giả.
Hạng C
Bách khoa mở (như Wikipedia), blog: dùng để tham khảo, cần đối chiếu thêm.

Lịch sử chỉnh sửa

Xuất bản lần đầu ngày 20 tháng 11, 2026. Bạn đang xem phiên bản 1.

Bài chưa có chỉnh sửa nào được ghi công khai kể từ khi xuất bản.

Bài này có hữu ích với bạn không?

Thấy chỗ chưa đúng? Báo cho chúng mình nhé!

Form sẽ tự điền tên bài và phiên bản bạn đang xem.

Báo sai sót